Theme: Leefstijl
Innoveren in de (gezondheids)zorg bij de Health Innovation School
De Health Innovation School (HIS) is in 2017 opgericht om te voldoen aan de vraag naar innovatie in de gezondheidszorg. Met technologische innovaties speelt de HIS in op de actuele uitdagingen en veranderingen in onze maatschappij. 50 innovatieve professionals en leiders in spé krijgen de mogelijkheid om samen te leren, co-creëren en te implementeren rondom vitaliteit, welzijn en zorg. Complexe en regionale uitdagingen zijn hierbij het vertrekpunt. Met het programma wil de organisatie het ecosysteem in Nederland rondom gezondheid verder versterken.
De HIS is een gezamenlijk initiatief van het innovatiecentrum Reshape van het Radboud UMC en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De HIS heeft na een nationale start nu vooral een regionale aanpak, omdat is gebleken dat verandering in de gezondheidszorg vooral succesvol is in samenwerking met ‘stakeholders’ uit een regio. Alles is Gezondheid werkt elke regionale editie samen met verschillende zorgorganisaties.
Door innoveren zorg verbeteren en versnellen
Aan de hand van vraagstukken die tijdens de lancering van een HIS-traject worden ingebracht gaan 50 deelnemers, van verzekeraars en farmaceuten tot mensen uit het bedrijfsleven, onderwijs en design, de uitdaging aan om problemen in de zorg aan te pakken. Juist deze verscheidenheid aan professionals werkzaam in de zorg, met elk hun eigen kijk en expertise, zorgt voor een nieuwe innovatieve benadering om tot oplossingen te komen. Bijgestaan door ervaren coaches, oud HIS-deelnemers en partners en geïnspireerd door sprekers uit binnen- en buitenland, zetten de deelnemers kennis, expertise en hun netwerk in. Het doel van het traject is om gezamenlijk tot oplossingen te komen die de toepasbaarheid, implementatie en opschaling van zorginnovaties verbeteren en versnellen.
Community mindset
Er wordt op alle mogelijke manieren gewerkt aan het opzetten van een duurzame community, waar juist na afsluiting en buiten de HIS nog veel gebruik van kan worden gemaakt. De deelnemers krijgen mee hoe je als professional naar je eigen vraagstuk rondom zorg in de gezondheid kijkt vanuit een innovatiemindset. Iedere editie brengt de organisatie elementen in die bijdragen aan verbinding.
Wie adopteert een project?
De oplossingen van het innovatie-experiment worden aan het eind van het traject aan bestuurders en stakeholders gepresenteerd. Hen wordt gevraagd of ze één of meerdere projecten willen ‘adopteren’, een belangrijke rol om een project naar de volgende fase van implementatie te brengen. De deelnemers geven deze fase zelf vorm door middel van eigen initiatief en ondernemerschap.
Hoe verder?
Zo’n 10% van de deelnemers lopen vooruit in het promoten van wat ze aangereikt hebben gekregen. Op die manier ontstaan steeds meer regionale HIS-edities. Vanuit de voedende kracht van die 10% wordt de opgedane kennis op allerlei plekken verspreid.
De succesformule van de HIS
Voor de succesformule van HIS Brabant kunnen we drie methodes onderscheiden.
- De ‘methodische blik’ waaraan mensen kunnen ruiken en meedoen om vraagstukken vanuit een ander innovatieperspectief te bekijken.
- De koppeling aan een ervaringsproject. Deelnemers zijn er echt, niet alleen in het hoofd, mee bezig, dus blijft het goed hangen. Naast het feit dat het project ook impact heeft op allerlei vraagstukken die te maken hebben met gezondheid.
- Het gevoel van een eilandje komt terug, de condities waardoor je mensen voor een langere periode aan elkaar verbindt, dragen bij aan community-vorming.
De ontwikkeling die professionals in het traject meemaken is dat ze uit hun eigen patroon van probleem oplossen gehaald worden en in een compleet nieuw patroon worden ingeleid. Het proces van het oude patroon loslaten en het nieuwe patroon doorlopen is waar de meerwaarde van de begeleiding van de coaches zit. In de onderlinge samenwerking is ook een rol weggeld voor de coaches door te helpen bij meer evenwichtigheid in de samenwerking als het even niet lukt. Ook helpt het schetsen van het proces zodat deelnemers een goede timetable voor zichzelf kunnen inrichten. Om de maximale leerles te houden zijn deelnemers op de inhoud veel vrijgelaten.
Meer lezen over de Health Innovation School?
Healthy Hillegom wisselt kennis uit met grote broer
Healthy Hillegom is een netwerk dat samen met de gemeenschap verandering teweeg wil brengen door de gezonde keuze makkelijker te maken. Het nog jonge netwerk heeft zich al veel in de kijker gespeeld door de manier waarop het akkoorden samenvoegt, betrokkenheid creëert van verenigingen, bedrijven én Hillegommers zelf en gebruik maakt van bestaande praktijkkennis van andere regionetwerken, bijvoorbeeld via een kennisvoucher.
Community en betrokkenheid
Daan Warmerdam, oprichter van The Pando Network en initiatiefnemer van Healthy Hillegom: ‘We zetten ons in om bewoners te bereiken en ze actief te betrekken bij de veranderingen die nodig zijn om Hillegom tot de gezondste gemeente van Nederland te maken. We communiceren helder, we bouwen een community en we liften mee op de energie die er bij lokale partners al is. We zijn verrast om te zien dat Hillegommers zich inmiddels zelf als vrijwilliger melden om mee te werken aan de missie van Healthy Hillegom..’
Van professional tot professional
Om als netwerk verder te komen en te leren van een ervaren netwerk als HANNN, (Healthy Ageing Network Northern Netherlands) hebben we via een kennisvoucher een aantal interessante een-op-een-sessies georganiseerd. We bespraken thema’s als hoe bouw je een netwerk, hoe zorg je voor gedragsverandering, hoe creëer je een gezond verdienmodel, wat kunnen we van elkaar leren en we willen graag, als Corona dat toe laat, een kijkje nemen bij hun project De Gezonde Huiskamer.
Deze manier van kennis uitwisselen is zeer prettig. Je kunt gericht praten en verdieping creëren. De HANNN is onze grote broer, het netwerk is al zeven jaar bezig. Het is niet ondenkbaar dat het ook voor hen best leerzaam was; we merkten dat we een tegengestelde beweging maken. Zij van regionaal naar lokaal en wij zijn klein begonnen en hebben plannen om ons gebied te vergroten.
Eigenaarschap
We willen dat uiteindelijk alle Hillegommers door Healthy Hillegom weten waar ze in hun gemeenschap gezonde keuzes kunnen maken en bestaande initiatieven kunnen versterken, want er gebeuren al veel mooie dingen. Ik denk dat een goede structuur bouwen noodzakelijk is om vrijheid te creëren. Om het programma een duurzaam karakter te geven, moet het eigenaarschap uiteindelijk bij de inwoners zelf liggen. Daarom werken wij met gerichte campagnes, zowel online als offline. Als andere netwerken meer willen weten over onze kennis over dit campagne-element, (B2C) dan staan wij uiteraard open voor kennisuitwisseling via een voucher.’
Van professional tot professional
Een duw in de rug nodig van een ander netwerk? Maak gebruik van een kennisvoucher.
Animatie & infographic Gezonde Basisschool van de Toekomst
Via ‘De Gezonde Basisschool van de toekomst’ onderzoekt Movare of kinderen die op de basisschool een dagritme aangeboden krijgen met voldoende onderwijstijd, sport, bewegen, spelen en aandacht voor gezonde voeding een betere fysieke, emotionele en intellectuele groei doormaken, dan kinderen die op scholen zitten waar dit dagritme niet wordt aangeboden.
Ook wordt onderzocht of kinderen en hun ouders hierdoor meer rust en minder stress ervaren en of dit bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven. Daarnaast Naast wordt gekeken naar de maatschappelijke en economische voordelen op zowel de middellange als de lange termijn.
Over de Gezonde Basisschool van de Toekomst en de eind 2020 gepubliceerde wetenschappelijke resultaten is onderstaande animatiefilm gemaakt. Hierin vind je meer informatie over de opzet en de significante en wetenschappelijk onderbouwde gezondheidsresultaten.
De eerste resultaten van De Gezonde Basisschool van de Toekomst zijn bekend. De infographic toont resultaten over de eerste twee jaar (2015-2017).
Child Friendly Cities
In 2018 werd Alles is Gezondheid benaderd door Child Friendly Cities (CFC) Nederland vanuit het idee om de beweging een extra boost te geven in de vorm van een nieuwe impuls en verbreding van het netwerk, en de beweging naar actie in te zetten. Samen met initiatiefnemer van Child Friendly Cities de VNG (met ondersteuning van Rijksoverheid) werd gezocht naar uitbreiding van initiatiefnemers van deze nieuwe beweging. Uitgangspunt was dat de initiatiefnemers complementair moesten zijn en in staat nieuwe oplossingsrichtingen te generen, door krachtenbundeling vanuit diverse domeinen en disciplines. Uiteindelijk bleken de Nationale Jeugdraad (NJR), de Bernard van Leer Foundation en GGD-GHOR passende partners om deze nieuwe weg in te slaan.
Van preventie naar potentie voor gezonde kinderen en jongeren dankzij Child Friendly Cities
Een beweging om Nederland zó inclusief, gezond en veilig te maken voor kinderen en jongeren, dat ze alle kansen krijgen die we ze gunnen. Daarom startte Alles is Gezondheid met de andere initiatiefnemers landelijk netwerk Child Friendly Cities Nederland, de Nationale Jeugdraad, de Bernard van Leer Foundation en GGD- GHOR de beweging rondom Child Friendly Cities, Alles voor de Jeugd. We willen een andere en bredere blik als we kijken naar onze jeugd: met positiviteit, kracht, talent en ontwikkeling als uitgangspunt.
Meer dan een kwart van de bevolking in Nederland is jonger dan 25 jaar, om precies te zijn het gaat om 5 miljoen baby’s, peuters, kinderen, jongeren. Voor elk van deze kinderen en jongeren willen we een zorgzame, stimulerende leer- en leefomgeving. Een omgeving waarbij we vol inzetten op het gebruik van de kennis, talenten en vaardigheden van kinderen en jongeren zelf en op dat van hun netwerk en hun omgeving. Meer focus op kansen en talenten, minder nadruk op problemen en belemmeringen. Meer een springplank, minder een vangnet. Meer toekomstplannen en luisteren, minder behandelplannen en bepalen. Meer ondersteuning uit de leer- en leefomgeving van een kind of een jongere, minder zorgprofessionals op afstand.
Het aantal jongeren dat jeugdhulp krijgt is de afgelopen jaren gestegen: in 2018 kreeg bijna 1 op de 10 Nederlandse jongeren tot 23 jaar jeugdhulp. Wat als we altijd eerst kijken naar wat iemand kan? Wat als iedereen kijkt naar de individuele potentie van een baby, peuter, kind of jongere? Wat als we meer in kansen denken en daar ook naar handelen? Wat als opgroeien van ons allemaal is? Wat als we bij ons handelen uitgaan van wat je zelf zou willen voor een kind dat dichtbij je staat?
Met de ‘Beweging van Preventie naar Potentie,’, een initiatief vanuit Child Friendly Cities Nederland, dagen we organisaties en individuen vanuit alle hoeken van de samenleving uit om zich ook op deze ambitie te richten, in actie te komen en je onder onze vlag scharen. Het motto? ‘Iedereen kan het verschil maken voor een kind of een jongere’. Dit willen we vooral samen doen, we kijken mét elkaar wat onze jeugd nodig heeft en durven buiten onze traditionele verantwoordelijkheden te denken. Zo vinden we verbindingen tussen gemeenten, jongerenwerkers, scholen, werkgevers, ouders, kinderen, jongeren en anderen. En kunnen we samen op zoek naar de beste kansen voor de jeugd.
De initiatiefnemers van deze beweging hebben ideeën over gezamenlijk te bieden en doen, en willen daarover vooral met partners in gesprek. Bij de geplande acties zit onder andere de ontwikkeling van een barometer. Deze is gebaseerd op de 12 leefdomeinen van jongeren en kinderen, die kan helpen aan te wijzen waar we het verschil voor kinderen en jongeren kunnen maken. Interesse om mee te denken over een van de leefdomeinen? Doe dan mee!
Bekijk hier de visual Child Friendly Cities Levensdomeinen:
In de pamflet van Child Friendly Cities Nederland, lees je meer over de ambitie en achtergrond van het netwerk.
Wil je een vraag stellen? Neem contact op met Hans Christiaanse, onze netwerkadviseur opvoeding, onderwijs en één van de initiatoren van het vernieuwde Child Friendly Cities Nederland.
Artikel VNG, Van Preventie naar Potentie
Wat als we Nederland zó gezond, inclusief en veilig maken voor kinderen en jongeren, dat ze alle kansen krijgen die we ze gunnen? Reflecteer, draag bij, en doe mee met de beweging van preventie naar potentie.
Social Development Goal 3: Health & Wellbeing
Karen van Ruiten, teamhoofd Alles is Gezondheid, is sinds 2019 coördinator voor Sustainable Development Goal 3 (Gezondheid & Welzijn) in Nederland. Ook met Alles is Gezondheid ondersteunen we de doelen en zetten we ons daar via het thema gezondheid met plezier voor in.
In het Alles is Gezondheid-netwerk leggen we onder meer de link met groen en gezondheid en zijn we mede-initiatiefnemer van de Alliantie Kinderarmoede. Qua werkwijze staan we voor gezamenlijkheid en de beweging van egosysteem naar ecosysteem. Een werkwijze die erg overeenkomt met SDG-aanpak.
Een gezonde toekomst voor iedereen. Dat is waar Sustainable Development Goal 3 (SDG 3) – goede gezondheid en welzijn – om draait. Een gezond leven is ‘essentieel voor duurzame ontwikkeling’, aldus de Verenigde Naties.
Gezonde mensen zijn de basis voor gezonde economieën. En dus moet voortijdige sterfte door ziekte of mentale problemen worden voorkomen. Er zijn de afgelopen decennia grote succesvolle stappen gezet om de gezondheid van mensen wereldwijd te verbeteren. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie daalde de kindersterfte tussen 1990 en 2015 met 53 procent. De levensverwachting stijgt.
Het idee achter de SDG’s is dat niemand achterblijft en dat iedereen in staat moet zijn te bouwen aan een betere toekomst. De gestelde SDG’s zijn daarmee nog veel ambitieuzer dan de acht in 2000 vastgelegde Millenniumdoelen. Het gaat niet langer alleen over hulp van rijke landen aan arme landen, de ontwikkelingsagenda geldt voor alle landen. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen hebben daarnaast meer aandacht voor vrede en veiligheid, economische ontwikkeling en milieuthema’s en ze gaan verder dan de Millenniumdoelen met het volledig uitroeien van armoede en honger.
Bij SDG 3 richten we ons op 3 thema’s:
- Gezondheidswerkers voor de toekomst: hierbij gaat het om integreren van Global health concepten in het onderwijs curriculum van gezondheidsopleidingen.
- Gezonde toekomst op een gezonde planeet: als we kijken naar de wisselwerking tussen gezondheid en zorg en ook de gezondheid van onze planeet dan zijn er vele verbanden. Van duurzaamheid en water&milieu, tot dieren en voeding. Het verspreiden van het concept planetary Health Diet is daarbij een aandachtspunt.
- Jong en Gezond van Geest: hierbij willen we niet alleen de fysieke, maar juist de mentale en emotionele veerkracht van jongeren en jongvolwassene verbeteren. Een thema waarmee we ons als een vis in het water voelen gezien onze eerdere expertmeeting mentale gezondheid jongeren en Missie Mentaal.
Samen sustainable voor meer gezondheid
Wat zijn de drijfveren van Karen van Ruiten om coördinator voor Sustainable Development Goal 3 in Nederland te worden? Karen van Ruiten vertelt erover.
SDG 3: Goede gezondheid en welzijn
Lees het duo-interview met Lindy van Vliet (KIT) en Karen van Ruiten, SDG3-coördinatoren.
Webinar: Het andere gesprek in de spreekkamer
Op dinsdag 13 oktober 2020 organiseert Alles is Gezondheid samen met iPH en Vereniging Arts en Leefstijl een webinar over leefstijl en positieve gezondheid (in tijden van corona). Met huisartsen Iris de Vries en Karolien van den Brekel nemen we een kijkje in de spreekkamer. Hoe kunnen mensen zelf de juiste koers voor een gezond leven (blijven) bepalen? Wat kunnen artsen doen om patiënten goed op weg te helpen? Welke effecten heeft corona op de veerkracht van mensen?
In dit webinar hoor je uit eerste hand hoe je het spinnenweb Positieve Gezondheid, Leefstijlroer en andere (gespreks)tools in de praktijk kan toepassen.
Kijk terug
Clipjes
Bekijk hier de (volledige) clipjes uit de uitzending:
Instrumenten
Ga hier naar de besproken gespreksinstrumenten:
Handboeken
Slides
Bekijk hier de slides uit de uitzending
Meer weten
Meer informatie over:
- Positieve Gezondheid: www.iph.nl
- Leefstijlgeneeskunde: www.artsenleefstijl.nl
- Ouderen en PG
Programma webinar
Een gezonde leefstijl is van levensbelang. Door leefstijlziekten overlijden elk jaar duizenden mensen, terwijl gezond eten, niet roken en genoeg bewegen de gezondheid blijvend kan verbeteren. Covid-19 legt hierop nog eens extra nadruk. Maar waar te beginnen? Bijvoorbeeld met het Leefstijlroer. Dit instrument geeft handvatten om de juiste koers te bepalen voor een gezonde leefstijl. Van voeding tot slaap en zingeving. In elk geval staat de patiënt of cliënt zélf aan het roer en kan hij eigenhandig bijsturen.
Ook de bredere benadering van Positieve Gezondheid is op deze gedachte gestoeld. In dit concept wordt gezondheid niet meer gezien als de afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Het spinnenweb Positieve Gezondheid, ontwikkeld door grondlegger Machteld Huber, is inmiddels een bekende (gespreks)tool in de wereld van zorg en welzijn (en daarbuiten).
Toch is het voor (zorg)professionals soms lastig om dit soort (gespreks)instrumenten op een goede manier toe te passen op de werkvloer of in beleid. In dit webinar illustreren huisartsen Karolien van den Brekel (verbonden aan iPH) en Iris de Vries (verbonden aan Vereniging Arts en Leefstijl) met casussen hoe je het ‘andere gesprek’ kan voeren met de patiënt en welke tools je in de spreekkamer kan gebruiken.
In het bijzonder zoomen ze in op de toepassing van het spinnenweb van Positieve Gezondheid en het Leefstijlroer voor een gezonder leven. Beide hulpmiddelen leiden tot (hele) andere gesprekken in de spreekkamer dan die over ziekte, zorg en behandeling. De modellen kijken juist naar factoren buiten het biomedisch model en spreken mensen aan op hun kracht en mogelijkheden, niet op hun zwaktes en beperkingen.
In dit webinar gaan we in op de volgende vragen:
- Waarom is leefstijl -juist nu- zo belangrijk in de gezondheidszorg?
- Hoe voer je het ‘andere gesprek’ (met een patiënt of cliënt)?
- Welke hulpmiddelen en interventies kan je daarbij gebruiken?
- Hoe pas je het spinnenweb PG en Leefstijlroer toe (in de spreekkamer)
- En hoe vullen beide (gespreks)tools elkaar aan?
- Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen deze tools?
Het webinar is bedoeld voor alle zorg- en welzijnsprofessionals, beleidsmakers en andere betrokkenen die werken met Positieve Gezondheid en/of leefstijlgeneeskunde actief willen invoeren. Ook in relatie tot Covid-19.
Sprekers
- Iris de Vries: is huisarts, onderzoeker en voorzitter van de Vereniging Arts en Leefstijl. De vereniging maakt het positieve effect van een gezonde leefstijl zichtbaar en ondersteunt zorgprofessionals in de advisering van patiënten. Onder andere met praktische tools zoals het Leefstijlroer.
- Karolien van den Brekel: is huisarts, intern consulent preventie en adviseur bij iPH, dé motor achter Positieve Gezondheid. In haar werk richt ze zich veel op samenwerking in de wijk, om mensen in hun eigen leefomgeving te stimuleren naar een gezonder leven.
- Karen van Ruiten: is teamhoofd van Alles is Gezondheid, een zelfregulerend netwerk van 3.000 publieke en private partners dat de beweging naar een gezonder Nederland stimuleert. Karen is moderator van het webinar.
Van professional tot professional (vouchers)
Ervaring delen is kennis vermenigvuldigen. In de regio constateren wij een toenemende behoefte om te leren van elkaar en kennis uit te wisselen over implementatie in de praktijk.
Mede daarom voert Alles is Gezondheid in opdracht van ZonMw in 2020-2021 de voucherregeling ‘Van Professional tot Professional’ uit. Hierin stellen wij onze regionetwerken (en daaraan gelieerde lokale partijen) in staat om op laagdrempelige manier gebruik te maken van opgedane ervaring elders in het land.
Vragen in het land
Concreet houdt dit in dat een (aangesloten) regionetwerk een aanvraag kan doen voor kortstondige ondersteuning van een professional met specifieke expertise.
De hulpvragen van de regio’s en gewenste expertise mogen zich voordoen op verschillende thema’s, typen kennis of gezondheidsvraagstukken.
Kern van de inzet van de professional is dat deze beschikt over implementatiekennis die in de praktijk werkt en bruikbaar is in de betreffende regio.
Voorbeelden van vragen die voorkomen in de voucherregeling:
- Welke stappen moeten we zetten om Positieve Gezondheid te implementeren?
- Wat is er nog om verbinding te maken met bewoners voor gezonde wijken?
- Hoe kunnen wij met bedrijven samenwerken aan gezonde leefstijl van werknemers?
Aan de slag
Afgelopen jaar zijn negen regionetwerken aan de slag gegaan met een door hun geselecteerde professional/expert.
Zo heeft Noordkop Gezond voor Elkaar ingezet op het gebruik van Positieve Gezondheid, helpen we Gooi en Vechtstreek met een gezonde leefomgeving en krijgt Maas en Waal in Beweging ondersteuning op het thema burgerkracht.
In een eerste feedbackronde bij de regio’s komt naar voren de vouchers vooral zorgen voor versnelling van projecten, meekrijgen van lokale stakeholders en het makkelijker van de grond krijgen van nieuwe initiatieven.
Uiteindelijk heeft de inzet als doel om de integrale lokale aanpak te versterken die weer bijdraagt aan de gezondheid van de burger.
Kennisvouchers
Kennisvouchers zijn een beproefd middel voor kennisdeling tussen professionals. Een geselecteerde groep ervaren professionals wordt gefaciliteerd om andere professionals te helpen in een vergelijkbare situatie.
De voucherregeling valt binnen het zesde Programma Preventie van ZonMw in de Programmalijn Innovatie die zich richt op vernieuwende vormen van samenwerking en kennisuitwisseling.
Regionetwerken
Dichtbij, daar maken we het verschil. Kijk hier voor een overzicht van regionetwerken die verbonden zijn aan Alles is Gezondheid.
Gezond gesprek Mark levels: reflectie op wisselwerking
In de serie Gezonde Gesprekken, vormt deze editie een bijzonder gesprek over gezondheid in relatie tot onderwijs en werk. Maar ook over onderzoek in constructieve relatie tot praktijk en beleid. Karen van Ruiten praat online met hoogleraar Mark Levels. Mark Levels, die in het kader van een leerstoel in samenwerking met Alles is Gezondheid aan de universiteit Maastricht de verbinding onderzoekt tussen Health, education en work.
Kun je vertellen wat je aandachtspunten zijn in jullie onderzoek?
‘Veel beleid heeft als doel te streven naar een wereld waarin iedereen even veel kansen heeft en daar wil je met gerichte interventies aan kunnen bijdragen, maar wat nou precies werkt, voor wie en onder welke omstandigheden, daar weten we nog te weinig van. We weten dat hoger opgeleide mensen gezonder zijn, we denken ook dat een betere gezondheid bijdraagt aan betere onderwijsprestaties. Dat er een wisselwerking plaatsvindt laat zien dat het een complex vraagstuk is. We analyseren en onderzoeken die complexe samenhang. Het feit dat hoger opgeleide mensen vaker hoger opgeleide kinderen krijgen, kán te maken hebben met het feit dat ze slimmer zijn, maar ook met het idee dat ze kinderen andere dingen aanleren. Hoe dat zit en wat kunnen we daaraan kunnen doen, daar probeer ik met mijn programma meer zicht op te krijgen.’
Die verbinding tussen onderwijs, gezondheid en werk, is dat een vernieuwend onderzoeksgebied?
‘In sociale wetenschap is veel al onderzocht, maar gefragmenteerd. Ik wil uitbouwen, verbinden en verdiepen in structurele lijn en daarvoor hebben we gegevens van mensen nodig over prestaties op school, sociale achtergrond, informatie over fysieke en mentale gezondheid en hun leefstijl. Dat zijn data die pas sinds kort beschikbaar zijn en die we aan elkaar gaan koppelen. Om daarnaast iets kunnen zeggen over interventies willen we werkgevers en scholen bereid vinden om daarmee te experimenteren.’
Het gaat om de wisselwerking tussen wat kun je presteren en hoe gezond je je voelt. Klopt het dat de lijn van presteren, op school of je werk versus gezondheid twee kanten op werkt?
‘Dat is wel wat we veronderstellen. We weten niet wat eerst komt. Ik richt me nu met name op gedragsinterventies in het onderwijs, zoals bijvoorbeeld de Gezonde School of Jongeren op Gezond Gewicht. Studies geven een gemêleerd beeld. Sommige interventies werken wel, andere niet. Interventies werken voor verschillende mensen anders en dat heeft in samenhang te maken met onder meer je achtergrond, gezondheidssituatie, met vaardigheden en of je op je plaats zit. Als je het ziet als knopjes waar je aan kunt draaien, dan moet je wel heel goed weten hoe die knopjes werken. We proberen in ons programma daarom ook uit te vogelen wat de mechanismen precies zijn en hoe ze werken en vervolgens gaan we kijken wat we daaraan hebben om interventies te verbeteren.’
Met alles is gezondheid proberen we de werelden van beleid, onderzoek en praktijk samen laten komen, maar het blijven toch vaak aparte werelden. Hoe kunnen we samen verbeterslagen maken?
‘Ons onderzoek is gedreven door wetenschappelijke nieuwsgierigheid, maar we denken in het kader van ons onderzoek wel structureel na over praktijk en beleid. Hoe kunnen we daaraan een bijdrage leveren? Wat kunnen beleidsmakers met onze resultaten? We betrekken zoveel mogelijk ze bij alles wat we doen. Beleid maken op basis van onderzoek is een proces van co-creatie.
Wat zijn relevante maatschappelijke vraagstukken?
Wat ons betreft liggen er grote kansen en uitdagingen in dat proces tussen die verschillende werelden, belangen en benaderingen.
We onderzoeken bijvoorbeeld interventies voor jongeren die buiten de boot vallen, geen onderwijs volgen. In de samenwerking met de praktijk zie je af en toe gespreksverwarring ontstaan. Wij willen goed nagaan wat werkt, maar de praktijk zit niet altijd te wachten op Mark Levels en zijn onderzoek. Ik hoor vaak: ‘Ik zie toch dat het werkt, ik heb net 20 jongeren aan werk geholpen.’ Heel begrijpelijk. Maar mensen weten natuurlijk niet hoe de wereld eruit had gezien zonder hun interventie. Alleen door dat slim te onderzoeken kunnen we achterhalen wat de werking van een interventie precies is, en ook leren of het wellicht ook anders had gekund, etc. De samenwerking kan constructief zijn, als je daar beide voor open staat. Wij proberen altijd die brug te bouwen.’
We zien dat er naast evidence based werken meer aandacht komt voor juist practise based evidence. Kunnen die twee in jouw ogen samengaan?
‘Samenwerking kan wel, maar in mijn rol moet ik met enige distantie kijken naar wat zich afspeelt en wat werkt. Je kunt veel leren van mensen in de praktijk. We leggen die verbinding, maar je kunt ook te dicht op de materie zitten om helder te kunnen zien. Wat je wilt is leren van praktijk, maar toch zo objectief mogelijk nagaan wat werkt en hoe het nog beter kan. We kunnen in dat proces niet zonder elkaar en ook niet zonder beleidsmakers. Zij moeten immers de kaders scheppen, waarin de praktijk het beste uitgevoerd kan worden.’
Je bent initiatiefnemer van TECHNEQUALITY, een internationaal onderzoeksconsortium dat onderzoekt welke invloed overheden kunnen uitoefenen op gevolgen van Artificial Intelligence en robotisering in Europa. Super interessant ook, kun je daar iets over vertellen?
Met een consortium van vooraanstaande sociologen en economen op gebied ongelijkheid en met mensen uit het bedrijfsleven, vakbonden en overheden werken we samen om grote vragen te beantwoorden over de verandering in de wereld door automatisering en kunstmatige intelligentie. Ook voor gezondheidsvragen verwachten we grote implicaties. Werken in de gezondheidssector zal veranderen, het verbinden van health data biedt aangrijpingspunten om winst te behalen. Binnen TECHNEQUALITY kunnen we die lijnen met elkaar verbinden. Lees meer over dit programma.
Aan Maastricht Univerity zijn tevens prof. dr. Dirk Ruwaard en dr. Marleen Bekker verbonden, die met een team via lerend evaluatieonderzoek de werking van gezondheidsnetwerk Alles is Gezondheid onderzoeken. Kun je aangeven of er verbinding is tussen de twee onderzoeksprogramma’s?
‘Waar zij gericht casusonderzoek doen in verband met de Alles is Gezondheid-netwerk, probeer ik na te gaan of en hoe bepaalde beleidsinterventies om mensen gezonder te maken werken. Zij werken aan de faculteit Gezondheidswetenschappen en wij vanuit de School of Business and Economics. Onderling hebben we contact en kijken we wat we van elkaar kunnen leren.’
Mooi dat jullie met elkaar meedenken. Zijn er ook mogelijkheden voor onze netwerkpartners om vragen te stellen en zijn jullie bereid met ze mee te denken?
‘Zoek vooral contact! We hebben bij ROA zeer goed geïnformeerde mensen. We zitten ook in relevante internationale netwerken dus we kunnen partners in contact brengen en/of verwijzen naar bijvoorbeeld relevant onderzoek. We moedigen dat graag aan.’
Heb je een vraag of idee, neem contact op via secretary-roa-sbe@maastrichtuniversity.nl
Meer informatie:
Lees de oratie ‘Gezonde lichamen, vaardige geesten’, die Levels uitsprak op 6 december 2019
Mark Levels is naast hoogleraar Health, Education and Work aan de Universiteit Maastricht onder meer programmadirecteur Health, Skills and Inequality van het Research Centrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA). Meer weten over Mark Levels?
Video: Groene Gezonde Leefomgeving
Met het netwerk Groene Gezonde Leefomgeving wordt ingezet op de gezonde kracht van de natuur. Via mooie projecten uit de praktijk in Noord-Holland zie je op welke manier de groensector met andere sociale domeinen samenwerkt om zo veel mogelijk mensen te laten profiteren van de gezonde effecten die de natuur op ons en onze omgeving heeft.
De volgende mensen en initiatieven komen in de video aan bod:
Jolanda Maas is senior onderzoeker aan de sectie Klinische Psychologie van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze houdt zich sinds 2005 bezig met onderzoek naar de helende werking van groen in de leef-, opvang-, school- en zorgomgeving. Zij geeft aan dat er steeds meer wetenschappelijk bewijs is, dat groen werkt om zowel fysieke als mentale klachten te verminderen. Ook als sprake is van een aandoening als depressie of een angststoornis.
Meer weten?
Dorien Kotterman is eigenaar van de Groene Reiger. Het bedrijf waarmee ze projecten opzet om mensen te verbinden en laten profiteren van de natuur. Onder meer op het Landgoed Willibrordus, waar ze in samenwerking met GGZ NHN De Groene Brug ontwikkelde om via activiteiten, groene werkplekken, wandelingen en ommetjes stigma’s te verminderen en de lichamelijke en mentale gezondheid van bewoners, medewerkers en omwonenden te verbeteren.
Via Ronald van Zon maken we kennis met Gezond Natuur Wandelen. Een mooi project dat 6 jaar geleden in Haarlem en Texel van start ging en dat inmiddels loopt in 7 provincies en 50 gemeenten. Het doel is door heel Nederland een fijnmazig netwerk te hebben van de gratis natuurwandelingen zodat de impact groot wordt op gezondheid en welzijn.
Over het tiny forest in Den Helder vertelde Projectleider Peter Luijten van IVN natuureducatie. In gemeente Den Helder worden in samenwerking met een groot aantal partners vier minibosssen geplant om de natuur dichter bij de mens en in dit geval kinderen te brengen. De natuur is goed voor mens en dier en zorgt voor meer hittebestendigheid en biodiversiteit in de stad. Meer weten?
Jacob Spaander is verandercoach en dakboer. Hij is een van de initiatiefnemers van de Daktuin op zorgcentrum Pennemes in Zaandam. Een zorgcentrum dat via natuurinnovatieve projecten zorgt voor verbinding, activiteiten en meer gezondheid voor bewoners, medewerkers en buurtgenoten. Meer weten?
Netwerk Groene Gezonde leefomgeving, met landelijke, regionale en lokale leden, is een lerend netwerk dat vergroening en activiteiten stimuleert die zoveel mogelijk mensen en in het bijzonder kwetsbare groepen in contact brengen met de natuur. Meedoen of meer weten? Ga naar Platform Groen Kapitaal.
Sociale basisinfrastructuur: voor vitale en gezonde gemeenschappen
Bewoners willen steeds vaker zelf een bijdrage leveren aan gezondheid in hun buurt, dorp of wijk. In veel wijken zijn bewonersinitiatieven, sociaal ondernemers, professionals, gemeenten en zorgverzekeraars al bezig met het organiseren ‘van onderop’, iedereen vanuit zijn eigen perspectief.
De vraag is echter hoe we hiervan een samenhangend geheel kunnen maken. Dit traject gaat over het samen organiseren van een zogenaamde Sociale Basisinfrastructuur. Dit is het geheel aan informele en formele diensten, fysieke, ICT- of eHealthvoorzieningen, ontmoetingsplekken, verbindingspersonen, netwerken en afspraken in de directe leefomgeving van mensen.
Met een schets van de randvoorwaarden en 21 essentiële bouwstenen voor een inclusieve samenwerking, bieden we professionals én bewoners handelingsperspectief op de vraag: hoe doen we dat dan? Want het kan. Het mag. En het gebeurt.
De bijbehorende praktijkvoorbeelden spreken boekdelen. Van wijkinformatiepunten in Utrecht en een Digitaal Wijkfonds in Amsterdam tot buurtwerkkamers in Groningen en wijkverbinders in Blokker. Ze laten zien dat lokale samenwerking inclusief is en burgers zich herkennen in een uitkomst waarin zij zeggenschap ervaren en bereid zijn deel te nemen.
Lees boekjeHeb je binnenkort een werksessie over een sociale basisinfrastructuur? Wil je zelf aan de slag met de bouwstenen in je eigen dorp, buurt of wijk? Behoefte aan het kwaliteitskader sociale basisinfrastructuur? Of wil je de (losse) tekeningen met bouwstenen digitaal gebruiken?
Je kunt de materialen hier downloaden:
- Poster Bouwstenen Sociale basisinfrastructuur (A3)
- Afbeeldingen Bouwstenen Sociale infrastructuur (zip)
- Overzicht Kwaliteitskader Sociale basisinfrastructuur (A4)
Dit boekje komt voort uit het traject ‘Gezondheid in de buurt’ van Dialoog Gemeenschapskracht, GezondNL en Alles is Gezondheid, waarin bewoners, ondernemers en professionals op het gebied van gezondheid hun kennis en ervaringen delen. PS: de inhoud bouwt voort op de brochure ‘Samen recht doen aan gemeenschapskracht’, zie www.dialooggemeenschapskracht.nl.
Meer weten? Neem contact op met Margriet de Jager (Alles is Gezondheid) via info@allesisgezondheid.nl of Anja van der Aa (GezondNL en SAMEN030) via info@gezondnl.nl.
Met dank aan: Nederland Zorgt Voor Elkaar (NLZVE), LSA bewoners, PLYGRND.city, Health~Holland, Samen lukt het zelf, SAMEN030.
Gezondheid in de buurt
Hoe kunnen wijk, school, werk, zorg en de regio samen stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken?
Hoe verbinden we systeem- en leefwereld?
Anja van der Aa vertelt hoe de coöperatie zelfzorg, mantelzorg en vrijwilligerswerk enerzijds en anderzijds eerstelijn en Wmo verbindt.