Theme: Leefstijl
In beeld: De gezonde wijkbewoner centraal
Slechts tien procent van gezondheid en vitaliteit is toe te schrijven aan de gezondheidszorg. Hoe zit het dan met het overgrote deel, de andere 90 procent? Deze hoofdvraag werd aan het begin van het symposium ‘De gezonde wijkbewoner centraal’ die plaatsvond 7 maart 2019, gesteld.
Tijdens het symposium stelden we ook de vraag: ‘Hoe kunnen wijk, school, werk en zorg gezamenlijk stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken?’ En de behoefte van de bewoner leidend laten zijn? Kleidrecht, een fictieve wijk waar 5 domeinen (wijk, school, werk, zorg en ‘regio’) hun vertrouwde werkterrein verlaten en met elkaar samenwerken aan de gezondheid van haar inwoners kwam tijdens het seminar tot leven.
Visueel verslaggever Marieke van der Velden van de Betekenaar vatte de expertmeeting samen.
Actief herstel voor, tijdens en na een knieoperatie
Door integrale samenwerking in Ede, tussen het ziekenhuis, eerstelijns hulpverleners en een netwerk van professionals in de wijk, kunnen mensen die een orthopedische ondergaan in Ziekenhuis de Gelderse Vallei sneller herstellen.
We volgende Jan Klein, die voor zijn operatie zijn conditie verbeterde en spieren versterkte met een fysiotherapeut uit zijn buurt, na de operatie snel weer op de been was en weer thuis verder kon trainen met zijn fysiotherapeut. Het resultaat een minder lange ziekenhuisopname en beter en sneller herstel.
Betrokken bij de aanloop naar Actief Herstel zijn naast Ziekenhuis de Gelderse Vallei onder meer de Alliantie Voeding, Gemeente Ede, Wageningen Universiteit & Research en vanuit Alles is Gezondheid Ferry Koper.
Over Actief Herstel
Orthopeden van Ziekenhuis Gelderse Vallei ontwikkelden samen met fysiotherapeuten ‘Actief Herstel’.
Gezonde Basisschool van de Toekomst
Gezonde leerlingen presteren beter. Vanaf 1 januari 2017 bestaat er daarom één landelijk programma met één centrale missie: een gezonde leefstijl in het dna van elke school. Onder de vlag van Gezonde School is de filosofie uitgerold en een gezondheidsaanpak voor alle scholen ontwikkeld.
Wat is de Gezonde School?
Al in 2014, het eerste jaar van Alles is Gezondheid, tekenden de onderwijsraden in het po, vo en mbo een pledge om schoolbesturen in heel Nederland te stimuleren om gezondheidsbeleid te voeren.
Aan de hand van de Gezonde School-aanpak kunnen scholen werken aan gezondheidsthema’s zoals voeding, bewegen en sport, roken, alcohol- en drugspreventie. De aanpak berust op vier ‘pijlers’: educatie, omgeving, signaleren en beleid. “Als een school een thema op die manier bij de kop vat, is er sprake van een integrale aanpak,” aldus Arianne Westhuis, programmaleider van de Gezonde School.
Integrale samenwerking
Om duurzame gezondheidswinst te boeken en vergroten, werkt Gezonde School samen met zo’n veertig kennisorganisaties. Naast de PO-Raad, VO-raad en MBO Raad zijn GGD GHOR Nederland en RIVM belangrijke partners. Daarnaast zoekt het Gezonde School-team verbinding met andere programma’s gericht op gezondheidsbevordering bij jongeren, zoals JOGG en Jong Leren Eten.
Met Alles is Gezondheid-partner de Gezonde Basisschool van de Toekomst, die zich richt op werkbare factoren op gebied van voeding en bewegen in het primair onderwijs, wordt kennis gedeeld en gezamenlijk workshops georganiseerd. De door hun geleerde lessen worden meegenomen in het programma van de Gezonde School en andersom.
Om duurzame gezondheidswinst te boeken, betrekt Gezonde School ook organisaties buiten de school. Volgens Westhuis sluit het netwerk van Alles is Gezondheid hier mooi op aan. “We hebben al verbindingen gelegd richting de kinderopvang en het hbo. Verder adviseren we scholen hoe ze lokale organisaties kunnen betrekken bij thema’s als voeding en beweging. Denk hierbij aan de supermarkt, sportverenigingen en de snackbar.”
Toekomst
De komende periode zet de Gezonde School nóg meer in op integraal samenwerken. “We zijn bijvoorbeeld bezig met Ecoschool, waarbij scholen meer kunnen doen met hun directe omgeving. We leggen via onze netwerken contacten met buurtsportcoaches en andere functionarissen vanuit de gemeente. Daarnaast werken we aan een verdiepingsslag om scholen te helpen een Gezonde School te worden, bijvoorbeeld op de website.”
Contact
Ook een Gezonde School worden? Of samenwerken met de Gezonde School? Lees meer op www.gezondeschool.nl of neem contact op met Arianne Westhuis, programmaleider Gezonde School, via arianne.westhuis@gezondeschool.nl.
Effect Gezonde Basisschool
Opbrengsten van de GBVDT zijn na 5 jaar duidelijk: kinderen zijn zich vitaler en socialer gaan gedragen.
Nieuwe aanpak
Op basis van de Gezondheidsmonitor maakte de Volkskrant een interactieve kaart die toont hoe gezond Nederland is. Welke gezonde maatregelen zijn getroffen in Zuid-Limburg?
Thema's
De Gezonde School-aanpak bouwt voort op wat de school al doet rondom gezondheid. De school kiest zelf één of meer thema’s en bepaalt de prioriteiten.
Infographic
De eerste resultaten van De Gezonde Basisschool van de Toekomst zijn bekend. De infographic toont resultaten over de eerste twee jaar (2015-2017).
Praktijkverhaal
Met programmaleider Arianne Westhuis en projectleider Judith de Meij bespreken we de impact van de Gezonde School.
Gezonde wijkbewoner centraal
We leven langer, maar dat betekent niet automatisch dat de kwaliteit van leven voor iedereen omhoog gaat. Zo zijn de sociaal-economische gezondheidsverschillen zo’n beetje verdubbeld in de afgelopen 20 jaar en kan je als ‘hulpbehoevende’ wijkbewoner te maken hebben met tientallen verschillende hulp- en zorgverleners. Wanneer dienstverlening op elkaar en bewoners wordt afgestemd, wordt de zorg beter en goedkoper.
Als je uitgaat van de vraag achter de vraag; de werkelijke behoefte van de mens (design thinking) is gezondheid niet langer het exclusieve domein van de zorg of medische wereld. Wanneer we dwars door ketens en kolommen heen denken, kunnen we ons vastbijten in de vraag: hoe kunnen wijk, school, werk, zorg en de regio samen stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken? En als het even kan voor minder geld…
Beweeg naar het nieuwe holisme
Dit vraagt om een omkering in (gezondheids)denken en een verschuiving naar ‘het midden’: laten we zeggen naar de Nederlandse wijkbewoner waarop meerdere factoren inwerken. Die ene mens, in al zijn rollen is niet (alleen) patiënt, cliënt of hulpbehoevende, maar ook ouder, mantelzorger, scholier, student, vrijwilliger, werkende of burger. We zetten hiermee stappen naar het ‘nieuwe’ holisme, met de behoefte van de gehele mens en zijn vitaliteit als uitgangspunt. We maken hierbij gebruik van voortschrijdende inzichten uit de wetenschap, technologie en taal.
Nieuws onder de zon?
De holistische gedachte zien we terug in hedendaagse gezondheidsvisies zoals Positieve Gezondheid, het 4D-model en het is de basis van de transitie ‘van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag’. Het gaat ons om eigentijds vitaliteitsdenken en doen, waarbij de gezonde wijkbewoner de regie zelf in handen krijgt. Daarbij zijn de volgende vragen interessant:
- Kunnen we hier met gebundelde krachten en budgetten ook echt naar handelen?
- Hoe kunnen we met social design zorgen voor gezondere inwoners en vitale wijken?
- Welke behapbare oplossingen kunnen we anno 2020 samen uitproberen?
- Tekent zich uiteindelijk een nieuw vitaliteitsverdienmodel af? Waar zitten de bottlenecks?
Onder de vlag van de gezonde wijkbewoner als ‘centre of the universe’, spreken we iedereen aan die zich inzet om gezondheid anders te regelen of hier interesse voor heeft. Heb je ideeën of interesse? Neem contact op met Margriet.
Interview: gezonde wijkbewoner
Ferry Koper van Alles is Gezondheid zoomt in dit interview in op de wijkbewoner als ‘centre of the universe’.
Social design
Social design is het ontwerpen van producten, processen en/of oplossingen voor de publieke sector. Een discussie en voorbeelden over social design.
Onderzoek: populatiegerichte aanpak
Onderzoek naar Nederlandse initiatieven met een populatiegerichte aanpak voor verbinding van preventie, zorg
en welzijn.
Symposium Gezonde wijkbewoner
Tijdens het symposium op 7 maart stelden we de vraag: ‘Hoe kunnen wijk, school, werk en zorg gezamenlijk stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken?’
Verslag De Gezonde Wijkbewoner: in the making
50 professionals kwamen samen. Met werksessies zetten zij hun denkkracht in om drie real life cases een stap verder te helpen.
Gezond Gesprek met Mario de Zeeuw: design en gezondheid
Steeds vaker werken dokter en designer samen aan innovaties die mensen in staat stellen betere zorg te verlenen of te krijgen. Op welke manier kan de creatieve industrie bijdragen aan gezondheid en zorg? Karen van Ruiten sprak met Mario de Zeeuw van ontwerpstudio Panton.
Op welke manier houd jij je bezig met gezondheid vanuit de creatieve industrie?
Ik werk als manager director bij ontwerpstudio Panton. Bij Panton ontwerpen we producten, diensten en processen voor in de gezondheidszorg. We kijken met een andere bril naar zorg en gezondheid en ontwikkelen creatieve oplossingen rondom thema’s als preventie en gezonde leefstijl. In samenwerking met Kenniscentrum Sport, gedragswetenschappers van Publab, en beweegprofessionals hebben we bijvoorbeeld De Beweegcirkel ontwikkeld. Een methodiek waarmee gezondheidsprofessionals anderen begeleiden en stimuleren om meer te bewegen.
Panton is onderdeel van de Creatieve Coalitie voor gezondheid. Wat doet deze coalitie?
Zes creatieve bureaus die allemaal actief zijn in gezondheidszorg zijn een samenwerking aangegaan met U CREATE. Met de coalitie laten we zien wat de meerwaarde is van ontwerpers in de gezondheidssector. We beschikken over methodieken om de behoeftes en wensen van gebruikers te vertalen in oplossingen die passen bij de belevingswereld en mogelijkheden van patiënten en zorgverleners. Door zorgprofessionals en patiënten met ontwerpers te laten samenwerken, ontstaan nieuwe creatieve zorgoplossingen.
Je zou zeggen: de eindgebruiker, hetzij burger hetzij patiënt, behoort altijd centraal te staan. We weten echter ook dat dit in de praktijk vaak onvoldoende zo is. Op welke manier staat de eindgebruiker centraal in jullie ontwerpen?
Ontwerpers zijn in staat om te doorgronden wat gebruikers nu écht willen. Nieuwe technologieën en innovaties moeten zodanig ontworpen worden dat ze goed aansluiten op de belevingswereld en behoeften van de eindgebruiker. Om dit te realiseren gebruiken ontwerpers verschillende creatieve methodes en technieken om gebruikersgroepen, hun eisen, behoeftes en wensen in kaart te brengen en nieuwe concepten te toetsen. Zo zijn er gelukkig al veel mooie voorbeelden van zorginnovaties waarbij de eindgebruiker centraal heeft gestaan gedurende de ontwikkeling:
Een van de partners uit de Creatieve Coalitie, IJsfontein, ontwikkelde met het Trimbos-Instituut de serious game Moving Stories. Deze game die gedurende vijf dagen wordt gespeeld op middelbare scholen zorgt ervoor dat klasgenoten psychische klachten van zichzelf of klasgenoten leren herkennen, dat deze bespreekbaar gemaakt worden en dat klasgenoten inzicht krijgen in hoe ze kunnen handelen. De keuze om scholieren over deze ‘lastige’ onderwerpen te onderwijzen via een serious game sluit naadloos aan bij hun belevingswereld.
En voor lang niet alle zorginnovaties ben je afhankelijk voor nieuwe technologie. Zo heeft Panton samen met het NSGK (Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind) de Speeltuinbende opgericht. Waarbij de doelstelling was om kinderen met en zonder beperking samen te laten spelen, hebben we ervoor gekozen juist geen nieuw speeltoestel te ontwerpen, maar de Speeltuinbende op te richten. Deze groep kinderen met en zonder beperkingen test speeltuinen op toegankelijkheid en beoordeelt deze. Op basis van de uitkomsten van de Speeltuinbendetest krijgt de speeltuinvereniging een financiële stimulans om de verbeteringen door te voeren en hun toegankelijkheid te vergroten. De speeltuinbende wordt door de kinderen die er lid van zijn niet alleen gezien als coole club om bij te horen, ze realiseren zich ook dat hun stem daadwerkelijk impact heeft en een financieel gevolg heeft voor de speeltuinen. Ook zien we dat het zelfvertrouwen en verantwoordelijkheid van deze kinderen groeien.
Jullie hebben juist vanuit ander perspectief veel kennis en kunde waarmee jullie kunnen bijdragen aan gezondheid. Kan je schetsen wat je daarmee in het komende jaar gaat doen?
We zien dat vraagstukken in de zorg vaak nog op de traditionele manier worden opgelost die niet altijd het meest logisch is voor de eindgebruikers. Daarnaast komen er voortdurend nieuwe zorgvraagstukken op ons af waar ontwerpers een belangrijke maatschappelijke bijdrage aan kunnen leveren: “Hoe zetten we technologie bruikbaar in om chronisch zieken thuis te monitoren en te behandelen?” “Hoe ondersteunen we mensen bij het langdurig volhouden van gezond gedrag?”etc.
Vanuit de Creatieve Coalitie willen we onze stem tot in Den Haag laten horen om duidelijk te maken dat voor de ontwikkeling van oplossingen voor deze vraagstukken ontwerpers en zorgprofessionals moeten samenwerken.
Daarnaast werken we aankomend jaar aan de bundeling van kennis en expertise van de verschillende creatieve bureaus op een aantal thema’s. Een van de concrete voorbeelden hiervan is de samenwerking in het Nederlands Platform voor Gedragsontwerp. Hierin werken ontwerpstudio’s uit de Creatieve Coalitie en Ucreate samen met gedragswetenschappers en onderzoekers van het PubLab van de Hogeschool Utrecht, met als doel nieuwe kennis en methodieken te ontwikkelen om gedragsverandering te realiseren. Samen met gedragswetenschappers kunnen we toetsen of de oplossingen die we ontwikkeld hebben daadwerkelijk werken, zodat de interventies ook een gedragswetenschappelijke onderbouwing hebben.
We passen onze ontwikkelde kennis en methodieken toe op verschillende gedragsveranderingsvraagstukken, waaronder leefstijlverandering. We zien veel kansen voor de invulling van doelstellingen die worden genoemd in het Preventieakkoord en willen hierover in gesprek gaan met de staatssecretaris.
Interview: Hoe Coca-Cola kan zorgen voor impact
Coca-Cola Nederland sloot zich in 2016 aan bij Alles is Gezondheid. Een verbinding die misschien bij sommigen vragen oproept. Begrijpelijk, mede omdat veel mensen niet weten dat het bedrijf zich al jaren inzet voor veranderingen op het gebied van duurzaamheid en gezondheid. We spraken met Therese Noorlander, Public Affairs & Communications Director Coca-Cola Nederland.
“In de pledge die Coca-Cola tekende, was de ambitie om in 2020 gemiddeld tien procent minder calorieën in onze producten te hebben ten opzichte van 2012. Coca-Cola heeft die ambitie omhoog gebracht naar vijftien procent en zet daarmee nog steviger in op innovatie en caloriearme productontwikkeling. We zijn hard bezig met het verlagen van de calorieën in onze dranken, het verduurzamen van verpakkingen, verantwoorde marketing en het verkleinen van portiegrootten. Wij maken over verschillende assen afspraken die raken aan die elementen.”
“In 2020 zit er in onze producten gemiddeld vijftien procent minder calorieën dan in 2012.”
Serieuze ambitie
“In 2017 lanceerde Coca-Cola Nederland zeventien nieuwe producten. Alle zeventien caloriearm of -vrij. Deze productinnovaties passen ook bij het actieplan op duurzaamheid dat we in november 2017 presenteerden. Ons streven naar een gezonder aanbod en gezondere keuzes is daar een belangrijk onderdeel van. Wereldwijd, met bijvoorbeeld caloriereductie in onze producten, gaat het bij onze schaalgrootte om enorme getallen en hoeveelheden. Elk procentje betekent een grote beweging. We doen het niet een beetje, het is geen klein stapje. In 2017 hebben we bijvoorbeeld als enige land ter wereld Sprite zonder suiker op de markt gebracht. Het is nu spannend om te zien of andere landen zullen volgen. We zijn best een beetje trots op wat we als klein landje hebben neergezet met zo’n merk.”
Partners
“We gaan graag een commitment aan met organisaties die jongeren helpen zich te ontwikkelen. Sociaal, fysiek en mentaal. Om dat te bereiken, werken we samen met partners die inhoudelijke expertise hebben op dit gebied, zoals Special Olympics, NOC*NSF, Koninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding (KVLO) en het Jeugd Sport- en Cultuurfonds. Wij kunnen ze met ons bereik helpen hun expertise bij de beoogde doelgroep te laten landen. Dat is ook de achterliggende gedachte om ons aan te sluiten bij Alles is Gezondheid en samenwerking te zoeken met partners die specialist zijn op de thema’s waar wij ons voor willen inzetten.”
“In 2025 is de helft van onze producten calorievrij of -arm.”
Verantwoorde keuzes
“Ik begrijp de scepsis van mensen wel als het over Coca-Cola en thema’s als gezondheid gaat. We kunnen echter juist veel betekenen omdat we onze omvang kunnen benutten voor het leveren van een positieve bijdrage. Wij geloven niet in opleggen en verbieden. Wij geloven dat we verantwoorde keuzes gemakkelijker kunnen maken en verantwoord consumptiegedrag kunnen stimuleren. Het gaat bij gezamenlijke activiteiten die we organiseren, in tegenstelling tot wat mensen vaak denken, dan ook niet om het promoten van ons product, maar om het maatschappelijke effect dat we willen bereiken.”
Ambities voor de toekomst
“Ook in de toekomst hebben we mooie ambities. In 2018 zijn we gestart met de lancering van zes nieuwe producten met weinig calorieën. Ook zullen we nog meer zichtbare stappen maken op maatschappelijke thema’s als duurzaamheid. Denk aan het inzetten op meer gebruik van gerecycled materiaal en het meehelpen aanpakken van zwerfafval. In 2025 is de helft van onze producten calorievrij of -arm. We hebben een verdubbeling van ons marketingbudget op onze calorievrije en -arme producten ten opzichte van onze traditionele, suikerhoudende producten gerealiseerd de afgelopen jaren. We willen blijven vernieuwen en op dit gebied koploper zijn. We hopen via ons productaanbod, gerichte marketing en impact volle samenwerkingen bij te dragen aan die toenemende vraag naar de calorievrije en -arme producten.”
Pledgeondertekening
Met de pledge van Alles is Gezondheid zet Coca-Cola nog steviger in op caloriearme en duurzame productontwikkeling.
Actieplan duurzaamheid
In november 2017 presenteerde Coca-Cola het actieplan voor duurzaamheid in West-Europa. De stip aan de horizon is 2025.
Praktijkvoorbeeld: aandacht voor voeding en beweging in ziekenhuis
De medisch specialisten in Ziekenhuis Gelderse Vallei onderschrijven het belang van meer aandacht voor voeding en bewegen voor een optimaal behandelresultaat. Al tien jaar werkt het ziekenhuis met Wageningen University & Research aan onderzoek en toepassing van voedingskennis in de transmurale zorg. In de nieuwe projecten is naast voeding en bewegen ook meer aandacht voor de rol van de familie en de naaste omgeving.
Hoe goed en snel iemand herstelt van een operatie, is afhankelijk van factoren die per persoon variëren. Om te zorgen dat patiënten in een optimale conditie de operatie ingaan en na de ingreep zo snel en goed mogelijk in hun eigen omgeving weer kunnen functioneren, houdt onze partner Ziekenhuis Gelderse Vallei rekening met factoren als voeding, beweging en sociale omgeving.
Menrike Menkveld-Beukers: “Er is grote belangstelling voor voeding in de medische zorg.”
Invloed omgeving
Menrike Menkveld-Beukers, manager Alliantie Voeding in de Zorg: “Het gaat echt om zorg op maat. Per patiënt stimuleren we de juiste fysieke activiteiten en goede voedingskeuzes. Mensen die risico lopen op vertraagd herstel geven we voor de operatie een training die aansluit op hun wensen en mogelijkheden. Maar ook ná de operatie zorgen we voor een intensievere samenwerking met organisaties in de wijk, zoals de thuiszorg en fysiotherapeuten en diëtisten. Vooral voor kwetsbare ouderen is dit van belang.”
At Your Request
Een voorbeeld van zorg op maat is de maaltijdservice At Your Request in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Patiënten bepalen zelf hoeveel ze eten, wat ze eten, met wie en op welk moment van de dag ze dat doen. De service stimuleert patiënten om gevarieerder, gezonder en lekkerder te eten. De effecten van de maaltijdservice zijn door Wageningen University & Research onderzocht. Patiënten blijken zich met de nieuwe maaltijdservice tevredener te voelen dan voorheen, hun voedingsinname blijft op peil én biedt mogelijkheden voor persoonlijke ondersteuning. Met de introductie van de maaltijdservice is ook de hoeveelheid afval fors verminderd.
Actieve samenwerking
De vernieuwende, persoonlijke aanpak vereist wel intensieve samenwerking en een lange adem. “Tien jaar geleden werd het onderwerp kritisch gevolgd, nu is er grote belangstelling voor voeding in de medische zorg. De keuzes van het ziekenhuis hebben effect in de hele regio,” vertelt Menkveld-Beukers.
Een actieve samenwerking tussen het ziekenhuis, gemeenten en andere maatschappelijke organisaties is nodig om gezondheidswinst te behalen. De Alliantie Voeding in de Zorg zorgt voor verbinding met en kennisdeling tussen de betrokken partijen. Samen met de alliantie en Alles is Gezondheid wordt in de regio FoodValley gewerkt aan het verbeteren van de gezondheid van inwoners door goede voeding en beweging.
Ellen Oosting: “Mensen die vroeger voor een operatie vijf dagen in het ziekenhuis lagen, kunnen nu na twee dagen alweer naar huis.”
Positief resultaat
Inmiddels blijkt ook echt dat de gezondheid van patiënten is verbeterd door de focus op voeding en beweging in de zorg. Ellen Oosting, fysiotherapeut Gelderse Vallei: “We zien dat mensen die vroeger voor een bepaalde operatie vijf dagen in het ziekenhuis lagen nu gemiddeld na twee dagen alweer naar huis kunnen. Dus voor deelnemers aan Actief herstel geldt: Better in better out.”
Het zorgpad Actief Herstel wordt doorontwikkeld met de Gemeente Ede, eerstelijnsorganisaties en de patiënt, zodat ook na terugkeer van een operatie in de thuissituatie een nog betere samenwerking ontstaat tussen het ziekenhuis, de thuiszorg en eerstelijns zorgprofessionals en er meer aandacht komt voor voeding in het Actief Herstel-traject.
Meer weten
Bekijk de website van Alliantie Voeding in de Zorg of neem contact op met info@alliantievoeding.nl.
Alliantie Voeding in de Zorg
Lees meer op de website van Alliantie Voeding in de Zorg
Infographic
De flyer For better health geeft in overzichtelijke infographics weer met wie Alliantie Voeding in de Zorg samenwerkt, wat zij doen en waaróm zij streven naar optimale voedingszorg.
Tips voor na de operatie
Patiënten genezen sneller door gezond eten en voldoende beweging. Daarom heeft Ziekenhuis Gelderse Vallei praktische tips opgesteld over voeding en bewegen voor en na een operatie.
Best practice
Het visiedocument van de Gelderse Vallei is een best practice voor de Federatie Medisch Specialisten. Het ziekenhuis heeft 7 actielijnen met ambities voor 2020 opgesteld.
Interview: de gezonde wijkbewoner als centre of the universe
’Ik mag het niet letterlijk zo noemen, maar eigenlijk ontwikkelen we de taal van ‘het midden’ en plaveien we de weg voor gezondheid en vitaliteit als verdienmodel’’, zo vat Ferry Koper van Alles is Gezondheid het traject samen waarin tal van partijen uit verschillende domeinen hun veren afschudden en de uitdaging aangaan om de wijkbewoner centraal te zetten in hun denken én handelen.
Toepassen
Met als eerste piek het symposium op 1 november 2018 over de toepassing van Social Design als alternatieve methode om een stap te zetten. Met als credo: ga uit van de vraag achter de vraag, van de werkelijke behoefte van de mens. Bijvoorbeeld: een wijkbewoner die voortdurend ruzie maakt met zijn buren en overlast veroorzaakt, blijkt bij navraag vooral eenzaam (en dat inzicht vraagt om een andere oplossing).
Oplossingen uitproberen
Het traject pakt echt goed uit tijdens een landelijk congres op 7 maart 2019 (meer nieuws hierover in later stadium, red.). ‘’Daar willen we een soort pact sluiten van partijen die allemaal integraal, op ieder een andere manier, aan de gezondheid van ‘de’ wijkbewoner willen werken (als burger, patiënt, leerling, werknemer, vrijwilliger, ouder, goede buur, verzekerde, mantelzorger, etc.). Met deze club gelijkgestemden gaan we op zoek naar behapbare oplossingen die we daarna gewoon gaan uitproberen’’, aldus Koper.
Amsterdam-Noord en Zuid
Op de vraag waarom de omkering in (gezondheids)denken nodig is, overlegt Koper soepel zijn geloofsbrieven. “Als het gaat over onze gezondheid doen we het goed, maar helaas niet goed genoeg. We leven langer, maar zijn ook beduidend langer ziek. We worden ouder, maar dat zegt niets over de kwaliteit van leven. Er is meer welvaart, maar zijn de gezondheidsverschillen zijn de afgelopen 20 jaar zo’n beetje verdubbeld. Zo overlijdt bijvoorbeeld iemand uit klassiek Amsterdam-Noord gemiddeld zeven jaar eerder dan iemand uit Amsterdam-Zuid. Met ook nog eens meer levensjaren in ziekte op de teller. Dat is toch een wrange constatering? De facto wordt het gezondheidspotentieel van bepaalde groepen mensen sterk onderbenut’’.
Een spelverdeler, dichtbij
Ook het onnodig hoge kostenplaatje voor onze gezondheidszorg stemt niet vrolijk. Dat komt mede door hoe we de keten nu georganiseerd hebben. Koper: ‘’Ik overdrijf niet als ik zeg dat één persoon op enig moment soms te maken heeft met 13, 26 of meer (ja echt…) verschillende soorten hulpverleners. Denk aan de gecombineerde ondersteuning van een mantelzorger, welzijnscoach, huisarts, medisch specialist, onderwijsconsulent, schuldhulpverlener, diabetesbegeleiding, wijkagent, woningbouwvereniging, wijkverpleging en het lokale ouder-kind team. Fantastisch dat deze diensten bestaan. Het punt is alleen alle hulplijnen zijn georganiseerd vanuit de werkelijkheid van de hulpverlener en daardoor heel gefragmenteerd in iemands leven binnenkomt. Probeer daar maar eens grip op te krijgen. Een spelverdeler dichtbij, een plannetje met prioriteiten (eerst dit dan dat), meer samenhang… Dat zal helpen en een positief resultaat hebben op mens en kosten’’.
Eerste gezondheidsverzekeringen
Het goede nieuws is dat de inmiddels veel genoemde paradigmashift echt aan de gang is. Koper licht toe: “We zijn de weg ingeslagen van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Hoewel het nog wel even duurt voordat de omslag zich bijvoorbeeld vertaalt in het afsluiten van de eerste gezondheidsverzekeringen. De trend om naar om ‘het midden’ te bewegen is echter evident en onomkeerbaar. Vanuit een holistische opvatting (‘één mens meerdere rollen’) stellen we de mens en zijn behoeften centraal. Het omringende systeem heeft dan de opdracht om samen met en vanuit het perspectief van die bewoner, burger, patiënt, mantelzorger, cliënt, werknemer, vrijwilliger- te zorgen voor vitaliteitswinst.
Duwtje geven
Het traject bij Alles is Gezondheid zoomt in op de wijkbewoner als ‘centre of the universe’. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Want naast een mentale transitie en het loskomen van ketens en kolommen, heeft ‘het midden’ nog geen goed verdienmodel en ontbreekt het aan een integraal oplossingsrepertoire. Koper: “Daar is een wereld te winnen. We gaan een duwtje geven en proberen om van binnenuit een beetje massa te maken. Afgelopen jaar hebben we binnen zorg/welzijn, werk, onderwijs, sociaal, burgers, bestuur, etc de vraag gesteld : wat is nodig om de wijkbewoner centraal te stellen en wat kan je hier -vanuit je eigen domein- praktisch aan bijdragen? Donderdagmiddag 7 maart 2019 (Utrecht) brengen we alle antwoorden bij elkaar en werken we aan een actieplan voor ‘het midden’. Noteer 7 maart 2019 in de agenda en houd onze nieuwsbrief in de gaten. Wie weet zien we elkaar dan!”
Meer weten of meedoen?
Neem contact op met Marc Roosenboom, marc.roosenboom@allesisgezondheid.nl of Ferry Koper, ferry.koper@allesisgezondheid.nl
Symposium Gezonde wijkbewoner
Hoe kunnen wijk, school, werk, zorg en de regio gezamenlijk stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken? Denk met ons mee op 7 maart 2019.
Missie en visie
We stellen we de ‘gezonde wijkbewoner’ centraal zijn onderdeel van de transitie van ego-naar ecosysteem.
Praktijkvoorbeeld Blauwe zorg in de wijk
Vanaf najaar 2016 is in vier Maastrichtse wijken een beweging in gang gezet naar duurzame en effectieve zorg met de vraag van de burger als uitgangspunt. Een experiment waarin zorgverleners en burgers uitgaan van mogelijkheden in plaats van beperkingen. Met deze pilot Blauwe Zorg in de wijk gaan zowel financieel als in de uitvoering uiteenlopende partijen met elkaar de uitdaging aan. Over de grenzen en schotten heen willen ze èchte innovaties realiseren; in gedrag, werkwijze en in de manier waarop naar problemen van wijkbewoners wordt gekeken. Waar staan ze nu? Acht projecten zijn inmiddels gestart en de eerste resultaten zijn in beeld gebracht aan de hand van mooie interviews, relevante tips en resultaten.
Lees het eerste magazine: “Blauwe Zorg in de wijk. Samen op weg naar een positief gezond Maastricht!”
Ook een voorbeeld?
Heb je een resultaat of een ervaring die het delen met andere netwerkpartners waard is? Wij delen graag!
De vitaliserende kracht van werk, groen en bewegen in de praktijk
‘Ik merk dat ik nu ook in mijn vrije tijd bewust om me heen kijk. Ik sta zelfs stil. Mijn hoofd staat nooit stil. Als je bewust op je omgeving let stopt je hoofd ook even. En dat is goed.’ Zo klonk een van de positieve reacties op de Vitaal in het Groen-activiteit, waar een groep werknemers van de Gemeente Hollands Kroon dit jaar aan deelnam. De combinatie van beweging en groen heeft een positief effect op de vitaliteit en duurzame inzetbaarheid van werknemers. Vitaal in het Groen zet hierop in.
Bij Gemeente Hollands Kroon wordt veel aandacht besteed aan de vitaliteit en gezondheid van de circa 350 werknemers. Via de Hollands Kroon Academie kunnen alle werknemers trainingen volgen gericht op het verbeteren van hun persoonlijke ontwikkeling en fysieke en mentale gezondheid. Er ligt er altijd vers fruit, er is gestart met een Gezondheidsweek en de werknemers konden dit jaar voor het eerst deelnemen aan de wandelactiviteit van Vitaal in het Groen.
Eigen verantwoordelijkheid
Freek Bekker, mobiliteit en re-integratie: ‘We werken met zelfsturende teams. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid op gebied van werktijden en werkdruk ligt bij de teams zelf en de werknemer als individu. De pilot Vitaal in het Groen paste goed in ons leeraanbod op gebied van vitaliteit en viel samen met onze eerste gezondheidsweek. We hadden 20 aanmeldingen en gingen steeds met een groep van circa acht mensen naar buiten met een wandelcoach. De reacties van de deelnemers waren zeer positief. Zelf heb ik ook meegedaan. Wow, wat was dat een cadeautje.’
Sociaal aspect
Joke van der Plas, griffier/raadsadviseur en deelnemer aan de activiteit: ’We zijn gecoacht om de natuur en de groene omgeving positief te gebruiken. Denk aan ademhalen, bewust stilstaan en om je heen kijken. Ook gingen we in tweetallen in gesprek, waardoor we elkaar en onszelf beter leerden kennen. Omdat wij flexibel werken was voor mij met name het sociale aspect van de activiteit belangrijk. Ik trof een collega die ik helemaal niet kende. Je geeft elkaar een hand en door de coaching-vragen raak je snel vertrouwd met elkaar. Het buitenzijn zorgde daarbij voor meer rust en vrijheid om te praten.’
Waardevol in context
Bekker: ‘Door de opdrachten sta je stil bij je werk en je omgeving. Hoe sta je in werk? Wat zou je willen veranderen? Onderwerpen waar je ook in een zaaltje mee aan de slag kunt. Maar door dit buiten te doen heb ik heb geleerd dat ik vaker een stukje rust in moet bouwen. Even stilstaan in de maalstroom van iedere dag. Deze wandelactiviteiten hebben ons absoluut wat opgeleverd. Zeker in combinatie met onze gezondheidsweek. Ik denk dat je als bedrijf meer uit dergelijke activiteiten haalt als er aandacht is voor vitaliteit en gezondheid.’
Activiteiten op maat
Iris Gravemaker van van Altena & de Jongh bedrijfsartsen: ‘Het mooie is dat bedrijven zelf kunnen bepalen waar de nadruk op ligt. Waar bij de ene organisatie het sociale aspect zwaar weegt omdat er geen vaste werktijden zijn, is voor de andere organisatie het wandelen en bewegen belangrijker. Naast het positieve effect dat bewegen in het groen heeft op het vlak van duurzame inzetbaarheid en vitaliteit van de werknemers, stijgt ook hun kennis van en waardering voor de natuur. Een positieve impact waar wij meer bedrijven en werknemers van willen laten profiteren. Als mensen ook buiten hun werk vaker bewust genieten van natuur in hun omgeving, vergroten we de impact op hun gezondheid.’
Vitaal in het Groen
Vitaal in het Groen is in het voorjaar 2018 uitgevoerd door van Altena & de Jongh bedrijfsartsen in samenwerking met Landschap Noord-Holland bij drie organisaties, met ondersteuning van de Provincie Noord-Holland via het platform Groen Kapitaal. De basis wordt gevormd door de groene wandelactiviteit die deel uit maakt van een uitgebreider pakket rondom ontspanning, voeding, werkplek en creativiteit.
Wil je meer weten?
Neem contact op met Iris Gravemaker via iris@vitaalinhetgroen.nl of +31(0)6 4564 5995.
Pledge Vitaal in het Groen
Van Altena & De Jongh bv. en Landschap Noord Holland tekenden om de fitheid en vitaliteit van zo veel mogelijk werknemers in Noord-Holland te bevorderen
Platform Groen Kapitaal
Innovatieve oplossingen, die natuur combineren met economie, landbouw, infrastructuur en leefomgeving.