Theme: Meedoen
Sociale basisinfrastructuur: voor vitale en gezonde gemeenschappen
Bewoners willen steeds vaker zelf een bijdrage leveren aan gezondheid in hun buurt, dorp of wijk. In veel wijken zijn bewonersinitiatieven, sociaal ondernemers, professionals, gemeenten en zorgverzekeraars al bezig met het organiseren ‘van onderop’, iedereen vanuit zijn eigen perspectief.
De vraag is echter hoe we hiervan een samenhangend geheel kunnen maken. Dit traject gaat over het samen organiseren van een zogenaamde Sociale Basisinfrastructuur. Dit is het geheel aan informele en formele diensten, fysieke, ICT- of eHealthvoorzieningen, ontmoetingsplekken, verbindingspersonen, netwerken en afspraken in de directe leefomgeving van mensen.
Met een schets van de randvoorwaarden en 21 essentiële bouwstenen voor een inclusieve samenwerking, bieden we professionals én bewoners handelingsperspectief op de vraag: hoe doen we dat dan? Want het kan. Het mag. En het gebeurt.
De bijbehorende praktijkvoorbeelden spreken boekdelen. Van wijkinformatiepunten in Utrecht en een Digitaal Wijkfonds in Amsterdam tot buurtwerkkamers in Groningen en wijkverbinders in Blokker. Ze laten zien dat lokale samenwerking inclusief is en burgers zich herkennen in een uitkomst waarin zij zeggenschap ervaren en bereid zijn deel te nemen.
Lees boekjeHeb je binnenkort een werksessie over een sociale basisinfrastructuur? Wil je zelf aan de slag met de bouwstenen in je eigen dorp, buurt of wijk? Behoefte aan het kwaliteitskader sociale basisinfrastructuur? Of wil je de (losse) tekeningen met bouwstenen digitaal gebruiken?
Je kunt de materialen hier downloaden:
- Poster Bouwstenen Sociale basisinfrastructuur (A3)
- Afbeeldingen Bouwstenen Sociale infrastructuur (zip)
- Overzicht Kwaliteitskader Sociale basisinfrastructuur (A4)
Dit boekje komt voort uit het traject ‘Gezondheid in de buurt’ van Dialoog Gemeenschapskracht, GezondNL en Alles is Gezondheid, waarin bewoners, ondernemers en professionals op het gebied van gezondheid hun kennis en ervaringen delen. PS: de inhoud bouwt voort op de brochure ‘Samen recht doen aan gemeenschapskracht’, zie www.dialooggemeenschapskracht.nl.
Meer weten? Neem contact op met Margriet de Jager (Alles is Gezondheid) via info@allesisgezondheid.nl of Anja van der Aa (GezondNL en SAMEN030) via info@gezondnl.nl.
Met dank aan: Nederland Zorgt Voor Elkaar (NLZVE), LSA bewoners, PLYGRND.city, Health~Holland, Samen lukt het zelf, SAMEN030.
Gezondheid in de buurt
Hoe kunnen wijk, school, werk, zorg en de regio samen stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken?
Hoe verbinden we systeem- en leefwereld?
Anja van der Aa vertelt hoe de coöperatie zelfzorg, mantelzorg en vrijwilligerswerk enerzijds en anderzijds eerstelijn en Wmo verbindt.
Gezondheid en zorg van morgen vormgeven met reSTART HEALTHcare
De druk die het COVID-19 virus op onze samenleving en op de gezondheidszorg legt is ontwrichtend. Tegelijkertijd zien we dat de digitalisering binnen de zorg een grote vlucht neemt.
ReSTART HEALTHcare
Alles is Gezondheid lanceerde samen met partners Deloitte, Nationale-Nederlanden, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Agis Innovatiefonds en Dutch Hacking Health initiatief reSTART HEALTHcare. Van 11 tot 15 juni organiseerden we gezamenlijk een virtuele hackathon om (digitale) vernieuwing te versnellen en gezondheid en zorg van morgen structureel vorm te geven.
Virtuele hackathon
Doel van de hackathon was het versnellen van digitale innovaties die zorgen voor het herstarten van de zorg en verbeteren van gezondheid in Nederland. Dit is georganiseerd met zowel partijen uit de gezondheidsbranche als uit het omringende ecosysteem. Alle teams stonden voor dezelfde uitdaging:
“hoe kunnen wij de gezondheid en veerkracht van de burger, professional en patiënt vergroten”?
Onderstaand een greep uit verschillende publicaties rondom reSTART HEALTHcare, de start van het initiatief, het verloop van de hackathon en het vervorlgtraject.
Brochure: Mensen met een beperking aan de slag helpen (AWVN)
Wil je iemand met een beperking aan de slag helpen? In de brochure van werkgeversvereniging AWVN lees je op welke manier je een bijdrage kunt leveren aan het halen van de doelen van de banenafspraak of het quotum, en van welke instrumenten je gebruik kunt maken.
Deze brochure geeft informatie over de doelgroepen, vormen van arbeidsrelaties, te nemen stappen en de beschikbare instrumenten. Hierbij wordt gefocust op het aan werk helpen van mensen met een beperking die vallen onder de banenafspraak en de Quotumwet.
Hittehulp
Donderdag 25 juni 2020, op de eerste tropische dag van het jaar, organiseerden Alles is Gezondheid, Een tegen eenzaamheid, Rode Kruis, RIVM, en Klimaatverbond Nederland het webinar ‘Hitte in tijden van corona, hoe beschermen we onze ouderen’.
Het webinar is hier terug te kijken en vrij om te delen.
Hieronder zijn waardevolle links naar websites en documenten die achtergrond geven bij de onderwerpen die zijn besproken tijdens het webinar.
1. Alle RIVM adviezen over hitte, met nieuw ondersteunend informatiemateriaal filmpjes en de vragen en antwoorden over Hitte en COVID-19.
2. De weer en klimaatpluim van het KNMI geeft de weersverwachting voor de komende 14 dagen.
3. Het Rode Kruis geeft korte en bondige tips met infographics, ook over hitte en COVID 19. Er kan beroep worden gedaan op het Rode Kruis als hittehulp nodig is. Het Rode Kruis verzorgt ook voorlichtingsactiviteiten over Hitte, onder andere met de hitte-bingo. Contact: YBreedijk@redcross.nl.
4. De GGD-en van Oost Nederland hebben in augustus vorig jaar onderzoek gedaan naar de hittebeleving van 7000 leden van hun burgerpanel.
5. Het FNV Arbo-adviespunt geeft adviezen over werken in de hitte en heeft een werkklimaat app ontwikkeld.
6. Geïnspireerd door de sport zijn de koelvesten tegen de hitte. In de zorg worden ze steeds meer ingezet. Klimaatverbond Nederland heeft een makkelijk zelf te maken patroon online gezet.
7. Steeds meer gemeenten werken aan een lokaal hitteplan, om nog meer op maat, met betrokkenheid van lokale organisaties, tijdens hitteperiodes in actie te komen.
8. Eenzaamheid vergroot de kwetsbaarheid voor hitte. Ouderen, de grootste voor hitte kwetsbare groep, verwachten deze zomer extra last te hebben van eenzaamheid vanwege de coronacrisis blijkt uit onderzoek van KBO-PCOB.
9. Het VWS programma ‘Een tegen eenzaamheid’ informeert over en verbindt de vele lokale eenzaamheidsinitiatieven.
10. Climate Adaptation Services (CAS), TAUW en Klimaatverbond Nederland hebben een hitte-en-eenzaamheidskaart ontwikkeld waarmee gemeenten kunnen zien waar de voor hitte kwetsbare wijken zijn.
11. Milieucentraal zet de belangrijkste maatregelen op een rijtje om de woning koel te houden.
12. De Groene Huisvesters hebben voor woningcorporaties de brochure corporaties en hittestress geschreven.
13. Alles is gezondheid is de plaats waar zeer veel initiatieven en kennis voor een gezonder Nederland samenkomen. Ook rondom het thema groen, bijvoorbeeld via ons kennisdossier Groen en gezondheid. Kijk bijvoorbeeld eens naar dit wachtkamerfilmpje (zonder geluid) of deze interactieve infographic naar alle bewezen effecten van natuur op onze gezondheid.
14. Vergroening van de tuin en de gevel is een andere manier om hittestress te verminderen. En dient ook andere doelen als het verbeteren van de gezonde leefomgeving en het voorkomen van wateroverlast en droogte. Er zijn heel veel initiatieven. Samen Klimaatbestendig heeft een overzicht gemaakt. Meer dan 125 gemeenten zijn inmiddels aangesloten bij Stichting Steenbreek, waar lokaal veel groeninitiatieven bij betrokken zijn.
15. In de versteende stad kan de hitte nog 7-10 graden oplopen vergeleken met het buitengebied. In het rapport de hittebestendige stad van de Hogeschool van Amsterdam staan aanbevelingen om de hitte in de stad te beperken.
16. Wageningen University & Research komt met voorbeelden uit praktijk en wetenschap en aanbevelingen in document ‘Groen in de stad, temperatuur en klimaat’.
17. Het Nationaal Ouderenfonds heeft sinds het begin van de coronacrisis een speciaal coronapanel ingesteld, waarin 55-plussers regelmatig worden gevraagd hun mening te geven over diverse onderwerpen rondom corona en ouder worden. Uit de enquête over de zomer(eenzaamheid) blijkt dat bijna 30% van de respondenten minder uitkijkt naar de zomer door de warmte.
18. Het KNMI gaat in op de verwachte hitte van 2020 in een opwarmend klimaat.
Groen en Gezondheid
Vergroenen is een oplossing om hitte tegen te gaan. Natuur heeft een positief effect op mentale en fysieke gezondheid.
In beeld: lancering Alliantie Kinderarmoede
De Alliantie Kinderarmoede is 26 maart 2019 gelanceerd met 100 partners. Zij hebben een pledge ondertekend waarmee ze beloven om een actieve en concrete bijdrage te leveren aan het gezamenlijke doel: de effecten van kinderarmoede tegengaan.
Visueel verslaggeefster Marieke van der Velden, van De Betekenaar, maakte een visual tijdens de lancering van de Alliantie Kinderarmoede. De visual laat zien wat er zoal voor nodig is om tot structurele oplossingen te komen om kinderarmoede tegen te gaan. Kinderen zelf betrekken bij de oplossing van het probleem is essentieel, de visual schetst ook wat het betekent om als kind op te groeien in armoede.
Wil je meedoen of -denken, ideeën inbrengen, een praktijkvoorbeeld delen of een vraag stellen? Neem contact op met Hans Christiaanse, onze netwerkadviseur opvoeding, onderwijs en één van de grondleggers van de Alliantie Kinderarmoede.
De Alliantie Kinderarmoede is een initiatief van Missing Chapter Foundation, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) en Alles is Gezondheid en is bij het NIBC in Den Haag gelanceerd. Lees hier het verslag over de lancering.
In beeld: kinderarmoede op de onderwijsagenda
Eén op de tien kinderen in Nederland leeft in armoede, maar 71 procent van de leerkrachten vindt het moeilijk om armoede te signaleren. Ruim de helft schat de omvang van armoede onder kinderen onjuist in, of heeft geen idee. Op de landelijke expertmeeting Kinderarmoede van 24 mei 2018 in Groningen bogen experts en professionals op het gebied van welzijn, onderwijs, kinderopvang zich samen met beleidsmakers en ervaringsdeskundigen over de vraag wat er moet gebeuren om kinderarmoede op de agenda van het onderwijs te krijgen.
De visual die tijdens de Expertmeeting door de Betekenaar is gemaakt, laat de aangedragen oplossingen voor armoede zien en wat kinderarmoede nou precies betekent. Ook wat er nodig is om armoede vanuit school te signaleren, en de uitkomst van interactieve sessies met ervaringsdeskundigen.
Wil je meedoen of -denken, ideeën inbrengen, een praktijkvoorbeeld delen of een vraag stellen? Neem contact op met Hans Christiaanse, onze netwerkadviseur opvoeding, onderwijs en één van de grondleggers van de Alliantie Kinderarmoede.
De Pedagogische Academie van de Hanzehogeschool Groningen organiseerde de
bijeenkomst op verzoek van het programmabureau Alles is Gezondheid. Lees meer over deze bijeenkomst.
De aanpak Voel je goed! helpt met taal in Nijmegen
Hoe kunnen we laagopgeleide inwoners van Nijmegen die moeite hebben met taal en het verwerken van informatie, helpen bij het vergroten van hun gezondheidsvaardigheden? Die vraag stelden Lisanne Veraart en José Keetelaar zichzelf, als Taalcoördinator Rijk van Nijmegen bij Gemeente Nijmegen & Projectleider laaggeletterdheid & gezondheidsvaardigheden bij GGD Gelderland-Zuid. De aanpak Voel je goed! bood uitkomst. Samenwerkingen met Werkbedrijf Rijk van Nijmegen en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) maakten van het idee een succesvol initiatief.
Voel je goed! is een aanpak waarmee laaggeletterde volwassenen die willen werken aan gezond gewicht hun gezondheid kunnen verbeteren. Deelnemers gaan naar een diëtist voor eet- en beweegadviezen. Daarnaast volgen ze taalgerichte praktijklessen om informatie beter te leren begrijpen. Omdat Lisanne en José wisten dat veel Nijmegenaren daar baat bij zouden hebben, sloegen ze de handen ineen. Lisanne: “We organiseerden een bijeenkomst met belangrijke spelers uit ons netwerk. Iedereen zag de meerwaarde van Voel je goed! in. Helaas verliep het daarna minder snel dan wij wilden.” Dat kwam voornamelijk omdat ze zelf geen contact hadden met de doelgroep, waardoor ze afhankelijk waren van anderen. José: “Ieders agenda zat zo vol, dat ze geen tijd hadden voor nog een project erbij. Daar kwam bij dat we niet de financiële middelen hadden om hen te ondersteunen.” Gelukkig lieten de dames zich daardoor niet uit het veld slaan.
“Het zelfvertrouwen van deelnemers groeit zichtbaar”
Vrijwilligers en deelnemers werven
Bij de HAN wierven ze twee stagiaires Voeding en Diëtiek die de groep konden begeleiden. Het initiatief werd niet door iedereen goed ontvangen. Lisanne: “We kregen reacties als ‘ze missen levenservaring’ en ‘ze hebben geen idee waar de doelgroep doorheen gaat’. Maar wij hadden er zoveel vertrouwen in, dat we door hebben gezet.” De vrijwilligers waren dus een feit. Nu de deelnemers nog. José: “We hadden verwacht dat we via ons netwerk binnen de kortste keren een groep vol zouden hebben, maar dat viel tegen. Een van de redenen daarvoor was het aantal bijeenkomsten. Veel professionals dachten dat twintig lessen veel te veel was.” Gelukkig zijn er altijd meer wegen die naar Rome leiden. Lisanne: “We namen contact op met Werkbedrijf Rijk van Nijmegen, omdat onze doelgroep zich daar ook bevindt. We werden met open armen ontvangen.”
Maatschappelijke betrokkenheid
Voel je goed! was voor het werkbedrijf een invulling van hun maatschappelijke betrokkenheid. Die kans grepen ze met beide handen aan. José: “Ze stelden een ruimte beschikbaar en lieten werknemers de lessen onder werktijd volgen. Binnen de kortste keren ontstond een wachtlijst van mensen die mee wilden doen.” De reacties van deelnemers op de lessen waren ontzettend positief. Lisanne: “Het zelfvertrouwen groeide zichtbaar. Ook maakten ze gezondere keuzes in de kantine en ontstond er sociale verbinding omdat ze in de pauzes samen buiten gingen wandelen.”
“Niemand wilde na twintig lessen stoppen”
Resultaten
Dat de lessen bij de eerste groep werden gegeven door stagiaires Voeding en Diëtiek bleek geen enkel probleem. Sterker nog: ze hadden inhoudelijk meer kennis dan welke vrijwilliger ook. En binnen twee lessen was de band tussen hen en de groep zo goed dat ze ook buiten de bijeenkomsten om contact hadden. En waren twintig lessen te veel? Lisanne: “Absoluut niet. Deelnemers wilden helemaal niet stoppen.”
Gezondheid en Geletterdheid
Samen met het netwerk zetten we volop in op aanpak van laaggeletterdheid.
De Juiste Zorg op de Juiste Plek stelt het dagelijks functioneren van mensen centraal
Zorg voorkomen, verplaatsen en vervangen. Dat is de essentie van het ZonMw-programma ‘Juiste Zorg Op de Juiste Plek’ (JZOJP). Samen de zorg echt veranderen en onnodig dure of overbodige zorg voorkomen of verplaatsen. Naar dichter bij mensen thuis, in hun eigen vertrouwde leefomgeving. Zorg vervangen door nieuwe en andere vormen van zorg, zoals e-health, domotica, of sociaal en maatschappelijk werk.
JZOJP is een onderdeel van het VWS-programma De Juiste Zorg op de Juiste Plek. Dit staat ook (uitgebreider) beschreven in het rapport van de Taskforce De juiste zorg op de juiste plek.
Doelgroep
Het programma richt zich op regionale samenwerkingsverbanden van zorgprofessionals en -organisaties die mensen goed op elkaar afgestemde zorg, ondersteuning en welzijn bieden.
Kijk hier voor de infographic en de brochure.
De Juiste Zorg op de Juiste Plek
Zorg voorkomen, verplaatsen en vervangen is de essentie van het programma De Juiste Zorg op de Juiste Plek.
Gezondere leefstijl deelnemers Voel je Goed!
Vergeleken met hoogopgeleiden leven laagopgeleiden ruim zes jaar korter en bijna negentien jaar in minder goed ervaren gezondheid. Bepalend voor deze verschillen zijn gezondheidsvaardigheden: het kunnen vinden, begrijpen, beoordelen en toepassen van informatie bij het nemen van beslissingen die met je gezondheid te maken hebben.
Gecombineerde aanpak
Voel je goed! is een doelgerichte aanpak van 20 weken om de gezondheid en leefstijl van laaggeletterde volwassenen met overgewicht te verbeteren door eet- en beweegadviezen te combineren met groepslessen gezondheidsvaardigheden.
Deelnemers aan het woord
Alles is Gezondheid sprak drie deelnemers die met Voel je goed! aan de slag zijn gegaan. Mala, Harry en Christel vertellen hoe ze ‘anders leven’ om gezonder te worden en blijven.
Mala: “Als je je goed voelt en minder weegt heb je meer zin om van alles te doen.”
Goede resultaten
De aanpak heeft inmiddels de eerste successen geboekt. De belangrijkste onderzoeksresultaten zijn dat de deelnemers:
- gemiddeld 2,8 kg zijn afgevallen;
- in Body Mass Index (gemiddeld verschil 1,1 kg/m2) zijn gedaald;
- een smallere tailleomvang (gemiddeld -3,6 cm) hebben;
- een verbeterde algemene gezondheid ervaren;
- meer fruit eten;
- verbeterde gezondheidsvaardigheden ervaren;
- ervaren dat ze beter kunnen opschrijven wat ze bedoelen.
Welzijn op recept
Welzijn op Recept is een alternatief voor het ‘traditionele pilletje’ voor mensen met psychosociale klachten. Huisartsen verwijzen mensen met psychosociale klachten door naar een welzijnscoach of schrijven een recept uit voor activiteiten op het gebied van ontmoeting, sport of cultuur. Doel is dat mensen door deze activiteiten zelf actief hun gezondheid en welzijn verhogen.
Om Welzijn op recept beter te integreren in de huisartsenpraktijk is in beeld gebracht wat een goed welzijnsrecept is. De essentiële bestanddelen van het ‘recept’ zijn gebaseerd op een broodje hamburger. Benieuwd? Bekijk de video
Reportage EenVandaag
EenVandaag liep mee met twee voormalig patiënten, die via welzijnsactiviteiten weer meedoen, huisartsen en de grondlegger van Welzijn op recept. Bekijk het succesverhaal:
Relevant praktijkverhaal
Heb je ook relevante praktijkkennis, een leermoment of succesverhaal te delen?