Filter: Interviews
Gezond Gesprek met Suzanne IJsselmuiden: tot maatschappelijke oplossingen komen met de hulp van frisse denkers
Karen van Ruiten voerde een ‘gezond gesprek’ met Suzanne IJsselmuiden, directeur bij de Nationale DenkTank. De Nationale DenkTank duikt elk jaar in een taai maatschappelijk vraagstuk en ontwikkelt daar oplossingen voor. Het vraagstuk dat dit jaar centraal staat is: hoe realiseren we een digitale samenleving die gezond, weerbaar, eerlijk en inclusief is? Het gesprek gaat dan ook over de deelname van Alles is Gezondheid aan de Nationale DenkTank en gezondheid als onderdeel van het thema van dit jaar.
‘Alles is Gezondheid heeft dit jaar meegedaan met de Nationale DenkTank, waar houdt de DenkTank zich mee bezig?’
Sinds 2006 brengen we elk jaar twintig studenten, afgestudeerden en promovendi bij elkaar die samen de Nationale DenkTank vormen. Ze bijten zich vier maanden fulltime vast in één maatschappelijk thema. Denk aan domeinen als duurzaamheid, gezondheid, onderwijs of sociale innovatie met af en toe een wildcard zoals big data. Deze groep is vier maanden onderdeel van Stichting de Nationale DenkTank. Ze gaan op pad, spreken honderden mensen om te kijken wat de echte concrete knelpunten zijn. Welke gevestigde belangen moeten we kraken om doorbraken te realiseren? Wat voor soort oplossingen kunnen we bedenken voor de knelpunten die we zien om de samenleving verder te helpen?
‘Hoe gaan ze te werk en wat gebeurt er als deelnemers klaar zijn met de DenkTank?’
De deelnemers werken met verschillende partijen en partners; ze spreken iedereen, van bijstandsmoeders en experts tot ministers en alles wat ertussen zit om ervoor te zorgen dat ze ten eerste een goed beeld krijgen van de context, problematiek en behoeftes, en ten tweede ook echt een bruikbare oplossing kunnen bedenken. We delen de oplossingen expliciet en breed, zodat we het kunnen overdragen aan mensen of organisaties die er iets cools in zien er zelf verder mee aan de slag kunnen. Na die vier intensieve maanden gaan de DenkTank-deelnemers weer door – al komt het geregeld voor dat ze vanuit een DenkTank initiatief een eigen startup beginnen vanuit de gedachte: ‘Nou, dit is een nog niet bestaande niche, daar kan ik mijn werk van maken.’
‘Is het altijd een publiek-private samenwerking?’
De Nationale DenkTank is bij uitstek ontstaan om de verbinding te maken tussen bedrijfsleven, overheid en wetenschap. Omdat die op hun eigen manier bezig zijn met de samenleving, elk vanuit hun eigen gevestigde belang. Daarom zetten we juist jonge mensen in, die werken nog niet heel lang bij een overheid of wetenschappelijk instituut of in het bedrijfsleven. Ze bouwen de bruggen, daar komen nieuwe oplossingen uit.
‘Waar richten jullie je dit jaar op als thema, wat is de link met gezondheid, en wat hebben jullie vorig jaar gedaan?’
Dit jaar bijt de Nationale DenkTank zich vast in het thema: Hoe realiseren we een digitale samenleving die gezond, weerbaar, eerlijk en inclusief is. De groep is in die vier subthema’s gedoken en heeft daarin een aantal keuzes gemaakt die ze zijn gaan uitwerken. En ze hebben dus ook een aantal relevante onderwerpen niet verder onderzocht. Vorig jaar heeft de Nationale DenkTank zich bezig gehouden met hoe we de transitie naar een circulaire economie kunnen versnellen. Ze hebben toen de vinger gelegd op het feit dat bepaalde transities nu niet synchroon lopen, zoals de energietransitie, duurzaamheidstransitie en circulaire transitie, die elkaar zelfs kunnen ‘bijten’.
Dit jaar heeft de Nationale DenkTank een aantal survey’s uitgezet, en daarmee extra data verzameld over hoe weerbaar we zijn. We weten heel goed dat het niet verstandig is om eindeloos lang op social media te zitten en onszelf te vergelijken met anderen – en dat we daardoor niet aan (belangrijkere) dingen toekomen. Weten wat goed is voor ons is iets anders dan ons daarnaar gedragen. Verder bleek uit de survey’s van de DenkTank dat jongeren minder waarde hechten aan de invloed of deskundigheid van Youtuber’s dan gedacht. Een ander voorbeeld is dat de deelnemers verder zijn gegaan met het gegeven dat in 2040 één op de vier mensen in de zorg moet werken. Dat zijn wel aandachtspunten. Idem als het gaat om gegevensuitwisseling in de zorg, dat gaat nog steeds hetzelfde als twintig jaar geleden dus met DVD’s en de fax.
‘Kun je iets vertellen over de oplossingen die Alles is Gezondheid verder op kan pakken om op door te gaan?’
Een voorbeeld van een concrete oplossing die de DenkTank nu ontwikkelt is InstantZorg, een online platform waarmee je met een specifieke vraag direct in contact komt met een ervaringsdeskundige met een relevant profiel die met je mee kan denken. Stel je bent zwanger en hebt sinds kort diabetes type 1, en je vraagt je af welke invloed intensief sporten heeft op je bloedsuikers. Je kunt via InstantZorg een beschikbare ervaringsdeskundige vinden, die je vraag kan beantwoorden – en je kunt met elkaar afspreken. Dit platform draagt daarmee hopelijk bij aan het ‘ontzorgen’ van de zorgprofessional.
Een ander voorbeeld is PhoneForest, een mooi vormgegeven boom, waar je je telefoon letterlijk ‘in kan hangen’. Vanuit de gedachte dat je uit jezelf niet offline gaat als je een belangrijke vergadering hebt, thuis tijd met je gezin doorbrengt. De online wereld is verleiding pur sang. PhoneForest helpt om gerichter en bewuster contact te hebben met anderen. De boom is een echte eye-catcher en maakt het normaal dat je niet online ‘aan’ staat.
‘Alles is Gezondheid was één van de partners dit jaar. Waarom heb je Alles is Gezondheid als thema verwelkomd versus jullie andere partners?’
De Nationale DenkTank werkt elk jaar samen met maximaal vijf themapartners – en daarnaast nog een aantal structurele partners die een bijdrage aan het programma leveren. We streven er elk jaar naar om een coalitie van themapartners te smeden die vanuit het bedrijfsleven, overheid en vanuit maatschappelijk middenveld en vanuit de filantropie komen. Dit jaar zijn we blij met Alles is Gezondheid omdat het een enorm platform is met heel veel aangesloten partijen waardoor de DenkTank én heel veel data kan verzamelen over wat er speelt én bedachte oplossingen met veel partijen gemakkelijk kan implementeren. Via Alles is Gezondheid leggen we eenvoudig contact en kunnen we kijken welke partijen op dit terrein actief zijn. Dat helpt enorm.
Als je interesse hebt in alle resultaten van de Nationale DenkTank 2019, kom dan naar de Eindpresentatie op 12 december a.s., van 13.30 uur-17.00 uur in het Compagnietheater in Amsterdam. Aanmelden kan via info@nationale-denktank.nl
Meer weten over de Nationale DenkTank?
De Nationale DenkTank
Gezond en eerlijk digitaal samenleven gaat niet vanzelf. Hoe bepalend is de digitale samenleving voor ons welzijn?
Gezond Gesprek met Jean Christophe Boele- van Hensbroek: samen dromen realiseren
Karen van Ruiten ontmoette Jean Christophe Boele- van Hensbroek, eigenaar van en uitgever bij Lemniscaat. De uitgeverij waarvan de Lemniscaat symbool staat voor de balans tussen verbeelding en realiteit – tussen droom en werkelijkheid. In hun ‘gezonde gesprek’ dat plaatsvond vlak voor de kinderboekenweek (2 t/m 13 oktober) gaat het dan ook over verbeelding, dromen en het realiseren van projecten die de werkelijkheid verrijken.
‘Naast dat jullie bijzondere boeken uitgeven, stimuleren jullie lezen door zoveel mogelijk kinderen aan prachtige boeken te helpen. Waarom is dat lezen zo belangrijk en wat is de relatie ervan met gezondheid?’
Boeken, verhalen, zingen en voorgelezen worden zijn goed voor je ontwikkeling, je zelfvertrouwen. Ze vergroten je kansen in de maatschappij maar er gebeurt veel meer. Lezen prikkelt de fantasie, het leert je jezelf in een ander te verplaatsen en het verbreedt je horizon.
Lezen is in mijn ogen goed voor je gezondheid in de breedste zin van het woord.
‘Je hebt een aantal zeer succesvolle projecten opgezet met partners, vertel daar eens iets over?’
‘Het project Geef een (prenten)boek cadeau, waarbij iedereen een jeugdboek of prentenboek cadeau kan doen voor slechts 2,50, begon als boekhandelsinitiatief. Het wordt inmiddels gesteund door een groot aantal landelijke organisaties, waardoor het zichzelf volledig kan bedruipen en we vol kunnen gaan voor het gemeenschappelijke doel: zorgen dat alle kinderen thuis opgroeien tussen de mooiste boeken die in Nederland zijn uitgegeven. Alle boekhandels doen mee en steeds meer organisaties uit de kinderopvang geven al hun kinderen een boek cadeau. We ontvangen veel positieve reacties, van zowel boekverkopers en van particulieren als uit het onderwijs. We zijn nu bezig met de keuze voor de boeken die we in de nieuwe actie in het voorjaar van 2020 bekend maken.
Begin dit jaar zijn we het project Welkom gestart in samenwerking met onder meer met WIJ Special Media, Ouders van Nu het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), innovatie- en kenniscentrum voor de jeugdgezondheidszorg en consultatiebureaus. Alle kersverse ouders in Nederland kunnen tot drie maanden na de geboorte van hun kindje gratis Slaap kindje slaap ophalen als welkomstcadeau van hun boekhandel. Een prachtig prentenboek met de bekende kinderliedjes. Het project loopt goed, inmiddels doen meer dan 240 boekhandels mee, maar wij dromen ervan dat ieder kind dat in Nederland geboren wordt zijn leven begint met een mooi boek, waaruit zijn ouders zingen.
‘Wat staat er nog meer op stapel?’
‘Om de uitdaging van meer kanten aan te vliegen, zijn we in samenspraak met een aantal kinderboekwinkels en andere partijen bezig een website te ontwikkelen die ouders informeert over met de mooiste en meest geschikte boeken die er zijn voor hun kinderen. Een platform om iedereen te helpen in de veelheid van boeken de juiste keuze te maken voor hun kind. Ook werken we met in gedachten de leus: It takes a village to raise a child aan het project dat we voorlopig Book parents (boekenouders) hebben genoemd. Voor elkaar zorgen betekent dat niet alleen de school en/of ouders kinderen iets meegeven, maar dat we daar allemaal een rol in hebben. Stel je voor dat je een kind of meerdere kinderen onder je hoede neemt en ervoor gaat zorgen dat dat kind, of die kinderen opgroeien tussen de mooiste boeken die er zijn. Dat ze voorgelezen worden, dat ze een jeugd krijgen vol verhalen en fantasie. Dat kun je doen als oom, tante, grootvader of grootmoeder, maar net zo goed als vriend of vriendin. Daar word je toch helemaal vrolijk van?’
‘Door jullie activiteiten lopen verbinding en samenwerking als rode draad. Wat is hier de toegevoegde waarde van?’
‘Ik geloof dat je alleen door met elkaar samen te werken en ieder zijn deel te doen kunt zorgen dat de hele volgende generatie opgroeit tussen de mooiste boeken. Ik zat al 30 jaar in het boekenvak, maar mede dankzij de inbreng van Hans Christiaanse (van Alles is Gezondheid) heb ik een wereld van enthousiaste mensen leren kennen buiten het boekenvak. Ik realiseerde mij ineens dat wij in de boekenbranche veel meer vrienden hebben dan we denken. We realiseren ons dat gezondheid en geletterdheid samenhangen en dat we kunnen bijdragen aan elkaars projecten. Dat levert onverwachte in initiatieven op. Neem nou de gemeente Rotterdam die de directeuren van organisaties uit de kinderopvang oproept om al hun kinderen eenmaal per jaar een prachtig prentenboek cadeau te doen. Dat is toch geweldig?’
‘Als we het hebben over dromen, waar kunnen wij jullie als Alles is Gezondheid-netwerk mee helpen?’
Om onze missie te halen: alle kinderen in Nederland en Vlaanderen te laten opgroeien tussen de mooiste kinderboeken, zou het fantastisch zijn als alle peuterscholen en eerste groepen basisscholen meedoen aan Geef een prentenboek cadeau. De kosten hiervan zijn 2,50 per kind. We hebben om dat te bereiken samenwerking nodig met bijvoorbeeld de PO-raad, besturen, schooldirecteuren, vakverenigingen, gemeenten. Dus ken je een bestuurslid of iemand anders die ons hierin een stap verder kan helpen? Neem dan contact op met Patty de Block info@geefeenboekcadeau.nl.
Tot slot, wat is momenteel jouw Top 3 aan inspirerende Lemniscaatboeken en waarom?
1. Het geheime dagboek van een ontdekkingsreiziger
Doelgroep: jeugd en ouders
Je kunt samen de fantasie de loop laten. Niets is mooier dan dat. Je verplaatst je met elkaar in andere werelden. Je verwondert je. Stel je voor dat…
2. Spuitende slagaders en overstromende oceanen
In samenwerking met het Rode Kruis is maakte Hesse Goossens deze hilarische handleiding bij grote en kleine rampen voor iedereen van negen jaar en ouder. Met én grappige en griezelige weetjes over alle mogelijke catastrofes en prachtige illustraties van Linde Faas. Gedeelte van de opbrengsten gaan naar het Rode Kruis.
3. Niet roken, maar koken
Tot slot een inspirerende tip voor in de keuken. Het Kookboek Niet roken, maar koken van de longartsen Pauline Dekker en Wanda de Kanter, de vijfde zomergast dit seizoen bij de VPRO. Het is boek vol recepten voor mensen die alles kunnen behalve koken. De opbrengsten hiervan gaan naar de Stichting Rookpreventie Jeugd, die strijdt tegen de tabaksmaffia en voor een rookvrije jeugd. >> Luister de podcast van de uitzending van Zomergasten met Longarts Wanda de Kanter die strijd voor een rookvrije jeugd.
Alliantie Gezondheid en geletterdheid
Samen met het netwerk zetten we volop in op aanpak van laaggeletterdheid
Gezond gesprek met Raymond Landgraaf: Gebruik de kracht van de natuur
Huisarts Raymond Landgraaf (40) besloot het allemaal anders te gaan doen. Hij gooide het roer drastisch om en verhuisde met vrouwlief en kinderen naar een klein dorpje in de Italiaanse Alpen. Vanaf 2013 organiseert hij, onder de naam Otro Elements, ‘back to basic’-expedities in de natuur. “Voor wie alle stress en hectiek even wil ontvluchten en de helende werking van de natuur wil ervaren.” Sinds kort heeft het stel een heuse eigen berg weten te bemachtigen waar ze hun expedities organiseren. Met twee bevriende artsen organiseert hij, met Otro Elements Care, in de magische Alpen ook bijscholingen voor huisartsen en specialisten. Karen van Ruiten sprak met Raymond.
Om maar direct back-to-basic te gaan: wat zie jij als de werking van natuur op gezondheid?
Raymond: “We leven nu in een gestreste samenleving, een rat-race, waarin we van alles moeten, zowel van onze omgeving als van ons zelf. Dat leidt ertoe dat we de omgeving en de natuur rondom ons, maar ook onszelf vaak vergeten. Bij steeds meer mensen is ook de balans tussen activiteit en vertraging weg: we staan continue ‘aan’. Dat geeft een disbalans in ons systeem. Daardoor kunnen er makkelijk mentale en fysieke klachten ontstaan. Dat zie ik als dokter in Zwitserland of als bergdokter in Italië veel gebeuren. In een natuurlijke omgeving komt het autonome zenuwstelsel weer meer in evenwicht en verminderen stress-gerelateerde klachten. Dat is de kracht van de natuur.”
Je biedt sinds een aantal jaar geaccrediteerde nascholingen over leefstijlgerichte interventies in de natuur voor huisartsen en medisch specialisten. Niet alleen gericht op het welzijn van de patiënt, maar ook op het welzijn van de arts zelf, zo las ik. Waarom is dit zo belangrijk?
“We zien wereldwijd een toename van leefstijlziekten, toename van psychische stoornissen en stressgerelateerde aandoeningen. Ook onder artsen is burn-out een toenemend probleem. Hoe kunnen we nog goede en verantwoorde zorg leveren terwijl we zelf onder hoge druk staan en (over)vermoeid zijn? Zorgverleners zijn hulpvaardige mensen die het lastig vinden om ‘nee’ te zeggen, doorgaans perfectionistisch zijn en onder hoge druk moeten presteren. En voor onszelf en onze dierbaren willen we toch een uitgeruste gepassioneerde dokter die de tijd neemt en goed luistert. Tijdens de nascholingen gaan we zorgvuldig in op het welzijn van van de dokter en gebruiken we de kracht van de natuurlijke omgeving. Herverbinding met onszelf, elkaar en de omgeving kan dan het begin van de oplossing vormen. De weg terug naar balans op alle vlakken. Zowel privé als op professioneel gebied. En dat is precies wat wij trachten te bewerkstelligen tijdens onze nascholingen. Hierdoor hopen we dokters te helpen weer in balans te komen zodat ze weer fluitend en vol passie naar hun werk gaan…”
Wat wordt tijdens deze nascholingen precies gedaan? Hoe wordt natuur hierin meegenomen?
“We gaan in op leefstijlgerichte interventies vanuit wetenschappelijk en praktisch oogpunt. Een voorbeeld van een simpele interventie is dat we als dokter naast recepten met pillen ook een recept voor gezonde voeding, dagelijks een half uur wandelen of ademhalingsoefeningen kunnen uitschrijven. Het geschreven recept van de dokter geeft extra kracht bij het advies. We mogen daarom wel wat lef hebben om dit op recept vaker uit te gaan schrijven.” Daarnaast staan stil bij natuurbeleving en ook bij de vragen voor de dokter zelf: ‘Waarom ben je zelf arts geworden?‘ en ‘Wat zijn je passies’, Ben je zelf in balans?’ En dit alles in een magische natuurlijke omgeving en uiteraard onder het genot van heerlijk Italiaans eten.”
Op al jullie expedities geldt een digitale detox, dus geen tablet en telefoon. Mooi, maar aan de andere kant biedt innovatie en tech ook kansen voor leefstijl of gedragsverandering. Zie jij hierin kansen?
“Ik had het net al over de disconnectie en vervreemding van onze omgeving, onszelf en elkaar. Onze algehele verslaving aan onze telefoon, aan sociale netwerken en digitale portals draagt hier zeker aan bij. We worden hierdoor niet socialer, maar a-socialer. Daarbij opgeteld de sociale druk om 24 uur per dag bereikbaar te zijn en doorgaans binnen het uur te moeten reageren op appjes, mailtjes, tweets etc., zorgt voor nog meer stress. Vandaar de digitale detox.”. Maar uiteraard heeft de techniek ons heel veel gebracht. Het gaat erom dat je als dokter daarin ook de balans weet te vinden en altijd de connectie met de patiënt weet te behouden, ook al leven we in een digitaal tijdperk.
Begin 2018 zijn jij en je vrouw officieel eigenaar geworden van Alpe Selvaccia. Hoe staat het nu met die plek? Kunnen onze netwerkpartners, ikzelf of andere geïnteresseerden hier ook naar toe?
“Het is de ideale plek voor verstilling, vertraging, verdieping en verbinding. De uitgelezen plek voor onze expedities. Naast de mogelijkheid om samen met ons de bergen in te gaan bestaat er ook de unieke mogelijkheid om zelf back-to-basic te gaan. Met wat vrienden, een aantal families, met collega’s of eigen cliënten of patiënten. We zijn stap voor stap een soort “wilderness outdoor school” aan het opzetten. Dus als er een groep is die met elkaar rust, vernieuwing en gezondheid op een bijzondere plek wil combineren: jullie zijn van harte welkom…”
Meer weten over Raymond Landgraaf, zijn werkzaamheden, zijn expedities, nascholingen of ‘Healing Mountain’?
Ga naar www.otro-elements.it of naar www.otroelementscare.nl.
Foto: Caspar Diederik
Groen en gezondheid
We zetten met het netwerk via onderzoek, innovatie en samenwerking volop in op het thema groen en gezondheid.
Gezonde Basisschool van de Toekomst
Gezonde leerlingen presteren beter. Vanaf 1 januari 2017 bestaat er daarom één landelijk programma met één centrale missie: een gezonde leefstijl in het dna van elke school. Onder de vlag van Gezonde School is de filosofie uitgerold en een gezondheidsaanpak voor alle scholen ontwikkeld.
Wat is de Gezonde School?
Al in 2014, het eerste jaar van Alles is Gezondheid, tekenden de onderwijsraden in het po, vo en mbo een pledge om schoolbesturen in heel Nederland te stimuleren om gezondheidsbeleid te voeren.
Aan de hand van de Gezonde School-aanpak kunnen scholen werken aan gezondheidsthema’s zoals voeding, bewegen en sport, roken, alcohol- en drugspreventie. De aanpak berust op vier ‘pijlers’: educatie, omgeving, signaleren en beleid. “Als een school een thema op die manier bij de kop vat, is er sprake van een integrale aanpak,” aldus Arianne Westhuis, programmaleider van de Gezonde School.
Integrale samenwerking
Om duurzame gezondheidswinst te boeken en vergroten, werkt Gezonde School samen met zo’n veertig kennisorganisaties. Naast de PO-Raad, VO-raad en MBO Raad zijn GGD GHOR Nederland en RIVM belangrijke partners. Daarnaast zoekt het Gezonde School-team verbinding met andere programma’s gericht op gezondheidsbevordering bij jongeren, zoals JOGG en Jong Leren Eten.
Met Alles is Gezondheid-partner de Gezonde Basisschool van de Toekomst, die zich richt op werkbare factoren op gebied van voeding en bewegen in het primair onderwijs, wordt kennis gedeeld en gezamenlijk workshops georganiseerd. De door hun geleerde lessen worden meegenomen in het programma van de Gezonde School en andersom.
Om duurzame gezondheidswinst te boeken, betrekt Gezonde School ook organisaties buiten de school. Volgens Westhuis sluit het netwerk van Alles is Gezondheid hier mooi op aan. “We hebben al verbindingen gelegd richting de kinderopvang en het hbo. Verder adviseren we scholen hoe ze lokale organisaties kunnen betrekken bij thema’s als voeding en beweging. Denk hierbij aan de supermarkt, sportverenigingen en de snackbar.”
Toekomst
De komende periode zet de Gezonde School nóg meer in op integraal samenwerken. “We zijn bijvoorbeeld bezig met Ecoschool, waarbij scholen meer kunnen doen met hun directe omgeving. We leggen via onze netwerken contacten met buurtsportcoaches en andere functionarissen vanuit de gemeente. Daarnaast werken we aan een verdiepingsslag om scholen te helpen een Gezonde School te worden, bijvoorbeeld op de website.”
Contact
Ook een Gezonde School worden? Of samenwerken met de Gezonde School? Lees meer op www.gezondeschool.nl of neem contact op met Arianne Westhuis, programmaleider Gezonde School, via arianne.westhuis@gezondeschool.nl.
Effect Gezonde Basisschool
Opbrengsten van de GBVDT zijn na 5 jaar duidelijk: kinderen zijn zich vitaler en socialer gaan gedragen.
Nieuwe aanpak
Op basis van de Gezondheidsmonitor maakte de Volkskrant een interactieve kaart die toont hoe gezond Nederland is. Welke gezonde maatregelen zijn getroffen in Zuid-Limburg?
Thema's
De Gezonde School-aanpak bouwt voort op wat de school al doet rondom gezondheid. De school kiest zelf één of meer thema’s en bepaalt de prioriteiten.
Infographic
De eerste resultaten van De Gezonde Basisschool van de Toekomst zijn bekend. De infographic toont resultaten over de eerste twee jaar (2015-2017).
Praktijkverhaal
Met programmaleider Arianne Westhuis en projectleider Judith de Meij bespreken we de impact van de Gezonde School.
Gezonde wijkbewoner centraal
We leven langer, maar dat betekent niet automatisch dat de kwaliteit van leven voor iedereen omhoog gaat. Zo zijn de sociaal-economische gezondheidsverschillen zo’n beetje verdubbeld in de afgelopen 20 jaar en kan je als ‘hulpbehoevende’ wijkbewoner te maken hebben met tientallen verschillende hulp- en zorgverleners. Wanneer dienstverlening op elkaar en bewoners wordt afgestemd, wordt de zorg beter en goedkoper.
Als je uitgaat van de vraag achter de vraag; de werkelijke behoefte van de mens (design thinking) is gezondheid niet langer het exclusieve domein van de zorg of medische wereld. Wanneer we dwars door ketens en kolommen heen denken, kunnen we ons vastbijten in de vraag: hoe kunnen wijk, school, werk, zorg en de regio samen stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken? En als het even kan voor minder geld…
Beweeg naar het nieuwe holisme
Dit vraagt om een omkering in (gezondheids)denken en een verschuiving naar ‘het midden’: laten we zeggen naar de Nederlandse wijkbewoner waarop meerdere factoren inwerken. Die ene mens, in al zijn rollen is niet (alleen) patiënt, cliënt of hulpbehoevende, maar ook ouder, mantelzorger, scholier, student, vrijwilliger, werkende of burger. We zetten hiermee stappen naar het ‘nieuwe’ holisme, met de behoefte van de gehele mens en zijn vitaliteit als uitgangspunt. We maken hierbij gebruik van voortschrijdende inzichten uit de wetenschap, technologie en taal.
Nieuws onder de zon?
De holistische gedachte zien we terug in hedendaagse gezondheidsvisies zoals Positieve Gezondheid, het 4D-model en het is de basis van de transitie ‘van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag’. Het gaat ons om eigentijds vitaliteitsdenken en doen, waarbij de gezonde wijkbewoner de regie zelf in handen krijgt. Daarbij zijn de volgende vragen interessant:
- Kunnen we hier met gebundelde krachten en budgetten ook echt naar handelen?
- Hoe kunnen we met social design zorgen voor gezondere inwoners en vitale wijken?
- Welke behapbare oplossingen kunnen we anno 2020 samen uitproberen?
- Tekent zich uiteindelijk een nieuw vitaliteitsverdienmodel af? Waar zitten de bottlenecks?
Onder de vlag van de gezonde wijkbewoner als ‘centre of the universe’, spreken we iedereen aan die zich inzet om gezondheid anders te regelen of hier interesse voor heeft. Heb je ideeën of interesse? Neem contact op met Margriet.
Interview: gezonde wijkbewoner
Ferry Koper van Alles is Gezondheid zoomt in dit interview in op de wijkbewoner als ‘centre of the universe’.
Social design
Social design is het ontwerpen van producten, processen en/of oplossingen voor de publieke sector. Een discussie en voorbeelden over social design.
Onderzoek: populatiegerichte aanpak
Onderzoek naar Nederlandse initiatieven met een populatiegerichte aanpak voor verbinding van preventie, zorg
en welzijn.
Symposium Gezonde wijkbewoner
Tijdens het symposium op 7 maart stelden we de vraag: ‘Hoe kunnen wijk, school, werk en zorg gezamenlijk stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken?’
Verslag De Gezonde Wijkbewoner: in the making
50 professionals kwamen samen. Met werksessies zetten zij hun denkkracht in om drie real life cases een stap verder te helpen.
Gezond Gesprek met Mario de Zeeuw: design en gezondheid
Steeds vaker werken dokter en designer samen aan innovaties die mensen in staat stellen betere zorg te verlenen of te krijgen. Op welke manier kan de creatieve industrie bijdragen aan gezondheid en zorg? Karen van Ruiten sprak met Mario de Zeeuw van ontwerpstudio Panton.
Op welke manier houd jij je bezig met gezondheid vanuit de creatieve industrie?
Ik werk als manager director bij ontwerpstudio Panton. Bij Panton ontwerpen we producten, diensten en processen voor in de gezondheidszorg. We kijken met een andere bril naar zorg en gezondheid en ontwikkelen creatieve oplossingen rondom thema’s als preventie en gezonde leefstijl. In samenwerking met Kenniscentrum Sport, gedragswetenschappers van Publab, en beweegprofessionals hebben we bijvoorbeeld De Beweegcirkel ontwikkeld. Een methodiek waarmee gezondheidsprofessionals anderen begeleiden en stimuleren om meer te bewegen.
Panton is onderdeel van de Creatieve Coalitie voor gezondheid. Wat doet deze coalitie?
Zes creatieve bureaus die allemaal actief zijn in gezondheidszorg zijn een samenwerking aangegaan met U CREATE. Met de coalitie laten we zien wat de meerwaarde is van ontwerpers in de gezondheidssector. We beschikken over methodieken om de behoeftes en wensen van gebruikers te vertalen in oplossingen die passen bij de belevingswereld en mogelijkheden van patiënten en zorgverleners. Door zorgprofessionals en patiënten met ontwerpers te laten samenwerken, ontstaan nieuwe creatieve zorgoplossingen.
Je zou zeggen: de eindgebruiker, hetzij burger hetzij patiënt, behoort altijd centraal te staan. We weten echter ook dat dit in de praktijk vaak onvoldoende zo is. Op welke manier staat de eindgebruiker centraal in jullie ontwerpen?
Ontwerpers zijn in staat om te doorgronden wat gebruikers nu écht willen. Nieuwe technologieën en innovaties moeten zodanig ontworpen worden dat ze goed aansluiten op de belevingswereld en behoeften van de eindgebruiker. Om dit te realiseren gebruiken ontwerpers verschillende creatieve methodes en technieken om gebruikersgroepen, hun eisen, behoeftes en wensen in kaart te brengen en nieuwe concepten te toetsen. Zo zijn er gelukkig al veel mooie voorbeelden van zorginnovaties waarbij de eindgebruiker centraal heeft gestaan gedurende de ontwikkeling:
Een van de partners uit de Creatieve Coalitie, IJsfontein, ontwikkelde met het Trimbos-Instituut de serious game Moving Stories. Deze game die gedurende vijf dagen wordt gespeeld op middelbare scholen zorgt ervoor dat klasgenoten psychische klachten van zichzelf of klasgenoten leren herkennen, dat deze bespreekbaar gemaakt worden en dat klasgenoten inzicht krijgen in hoe ze kunnen handelen. De keuze om scholieren over deze ‘lastige’ onderwerpen te onderwijzen via een serious game sluit naadloos aan bij hun belevingswereld.
En voor lang niet alle zorginnovaties ben je afhankelijk voor nieuwe technologie. Zo heeft Panton samen met het NSGK (Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind) de Speeltuinbende opgericht. Waarbij de doelstelling was om kinderen met en zonder beperking samen te laten spelen, hebben we ervoor gekozen juist geen nieuw speeltoestel te ontwerpen, maar de Speeltuinbende op te richten. Deze groep kinderen met en zonder beperkingen test speeltuinen op toegankelijkheid en beoordeelt deze. Op basis van de uitkomsten van de Speeltuinbendetest krijgt de speeltuinvereniging een financiële stimulans om de verbeteringen door te voeren en hun toegankelijkheid te vergroten. De speeltuinbende wordt door de kinderen die er lid van zijn niet alleen gezien als coole club om bij te horen, ze realiseren zich ook dat hun stem daadwerkelijk impact heeft en een financieel gevolg heeft voor de speeltuinen. Ook zien we dat het zelfvertrouwen en verantwoordelijkheid van deze kinderen groeien.
Jullie hebben juist vanuit ander perspectief veel kennis en kunde waarmee jullie kunnen bijdragen aan gezondheid. Kan je schetsen wat je daarmee in het komende jaar gaat doen?
We zien dat vraagstukken in de zorg vaak nog op de traditionele manier worden opgelost die niet altijd het meest logisch is voor de eindgebruikers. Daarnaast komen er voortdurend nieuwe zorgvraagstukken op ons af waar ontwerpers een belangrijke maatschappelijke bijdrage aan kunnen leveren: “Hoe zetten we technologie bruikbaar in om chronisch zieken thuis te monitoren en te behandelen?” “Hoe ondersteunen we mensen bij het langdurig volhouden van gezond gedrag?”etc.
Vanuit de Creatieve Coalitie willen we onze stem tot in Den Haag laten horen om duidelijk te maken dat voor de ontwikkeling van oplossingen voor deze vraagstukken ontwerpers en zorgprofessionals moeten samenwerken.
Daarnaast werken we aankomend jaar aan de bundeling van kennis en expertise van de verschillende creatieve bureaus op een aantal thema’s. Een van de concrete voorbeelden hiervan is de samenwerking in het Nederlands Platform voor Gedragsontwerp. Hierin werken ontwerpstudio’s uit de Creatieve Coalitie en Ucreate samen met gedragswetenschappers en onderzoekers van het PubLab van de Hogeschool Utrecht, met als doel nieuwe kennis en methodieken te ontwikkelen om gedragsverandering te realiseren. Samen met gedragswetenschappers kunnen we toetsen of de oplossingen die we ontwikkeld hebben daadwerkelijk werken, zodat de interventies ook een gedragswetenschappelijke onderbouwing hebben.
We passen onze ontwikkelde kennis en methodieken toe op verschillende gedragsveranderingsvraagstukken, waaronder leefstijlverandering. We zien veel kansen voor de invulling van doelstellingen die worden genoemd in het Preventieakkoord en willen hierover in gesprek gaan met de staatssecretaris.
Interview: Hoe Coca-Cola kan zorgen voor impact
Coca-Cola Nederland sloot zich in 2016 aan bij Alles is Gezondheid. Een verbinding die misschien bij sommigen vragen oproept. Begrijpelijk, mede omdat veel mensen niet weten dat het bedrijf zich al jaren inzet voor veranderingen op het gebied van duurzaamheid en gezondheid. We spraken met Therese Noorlander, Public Affairs & Communications Director Coca-Cola Nederland.
“In de pledge die Coca-Cola tekende, was de ambitie om in 2020 gemiddeld tien procent minder calorieën in onze producten te hebben ten opzichte van 2012. Coca-Cola heeft die ambitie omhoog gebracht naar vijftien procent en zet daarmee nog steviger in op innovatie en caloriearme productontwikkeling. We zijn hard bezig met het verlagen van de calorieën in onze dranken, het verduurzamen van verpakkingen, verantwoorde marketing en het verkleinen van portiegrootten. Wij maken over verschillende assen afspraken die raken aan die elementen.”
“In 2020 zit er in onze producten gemiddeld vijftien procent minder calorieën dan in 2012.”
Serieuze ambitie
“In 2017 lanceerde Coca-Cola Nederland zeventien nieuwe producten. Alle zeventien caloriearm of -vrij. Deze productinnovaties passen ook bij het actieplan op duurzaamheid dat we in november 2017 presenteerden. Ons streven naar een gezonder aanbod en gezondere keuzes is daar een belangrijk onderdeel van. Wereldwijd, met bijvoorbeeld caloriereductie in onze producten, gaat het bij onze schaalgrootte om enorme getallen en hoeveelheden. Elk procentje betekent een grote beweging. We doen het niet een beetje, het is geen klein stapje. In 2017 hebben we bijvoorbeeld als enige land ter wereld Sprite zonder suiker op de markt gebracht. Het is nu spannend om te zien of andere landen zullen volgen. We zijn best een beetje trots op wat we als klein landje hebben neergezet met zo’n merk.”
Partners
“We gaan graag een commitment aan met organisaties die jongeren helpen zich te ontwikkelen. Sociaal, fysiek en mentaal. Om dat te bereiken, werken we samen met partners die inhoudelijke expertise hebben op dit gebied, zoals Special Olympics, NOC*NSF, Koninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding (KVLO) en het Jeugd Sport- en Cultuurfonds. Wij kunnen ze met ons bereik helpen hun expertise bij de beoogde doelgroep te laten landen. Dat is ook de achterliggende gedachte om ons aan te sluiten bij Alles is Gezondheid en samenwerking te zoeken met partners die specialist zijn op de thema’s waar wij ons voor willen inzetten.”
“In 2025 is de helft van onze producten calorievrij of -arm.”
Verantwoorde keuzes
“Ik begrijp de scepsis van mensen wel als het over Coca-Cola en thema’s als gezondheid gaat. We kunnen echter juist veel betekenen omdat we onze omvang kunnen benutten voor het leveren van een positieve bijdrage. Wij geloven niet in opleggen en verbieden. Wij geloven dat we verantwoorde keuzes gemakkelijker kunnen maken en verantwoord consumptiegedrag kunnen stimuleren. Het gaat bij gezamenlijke activiteiten die we organiseren, in tegenstelling tot wat mensen vaak denken, dan ook niet om het promoten van ons product, maar om het maatschappelijke effect dat we willen bereiken.”
Ambities voor de toekomst
“Ook in de toekomst hebben we mooie ambities. In 2018 zijn we gestart met de lancering van zes nieuwe producten met weinig calorieën. Ook zullen we nog meer zichtbare stappen maken op maatschappelijke thema’s als duurzaamheid. Denk aan het inzetten op meer gebruik van gerecycled materiaal en het meehelpen aanpakken van zwerfafval. In 2025 is de helft van onze producten calorievrij of -arm. We hebben een verdubbeling van ons marketingbudget op onze calorievrije en -arme producten ten opzichte van onze traditionele, suikerhoudende producten gerealiseerd de afgelopen jaren. We willen blijven vernieuwen en op dit gebied koploper zijn. We hopen via ons productaanbod, gerichte marketing en impact volle samenwerkingen bij te dragen aan die toenemende vraag naar de calorievrije en -arme producten.”
Pledgeondertekening
Met de pledge van Alles is Gezondheid zet Coca-Cola nog steviger in op caloriearme en duurzame productontwikkeling.
Actieplan duurzaamheid
In november 2017 presenteerde Coca-Cola het actieplan voor duurzaamheid in West-Europa. De stip aan de horizon is 2025.
Interview: de gezonde wijkbewoner als centre of the universe
’Ik mag het niet letterlijk zo noemen, maar eigenlijk ontwikkelen we de taal van ‘het midden’ en plaveien we de weg voor gezondheid en vitaliteit als verdienmodel’’, zo vat Ferry Koper van Alles is Gezondheid het traject samen waarin tal van partijen uit verschillende domeinen hun veren afschudden en de uitdaging aangaan om de wijkbewoner centraal te zetten in hun denken én handelen.
Toepassen
Met als eerste piek het symposium op 1 november 2018 over de toepassing van Social Design als alternatieve methode om een stap te zetten. Met als credo: ga uit van de vraag achter de vraag, van de werkelijke behoefte van de mens. Bijvoorbeeld: een wijkbewoner die voortdurend ruzie maakt met zijn buren en overlast veroorzaakt, blijkt bij navraag vooral eenzaam (en dat inzicht vraagt om een andere oplossing).
Oplossingen uitproberen
Het traject pakt echt goed uit tijdens een landelijk congres op 7 maart 2019 (meer nieuws hierover in later stadium, red.). ‘’Daar willen we een soort pact sluiten van partijen die allemaal integraal, op ieder een andere manier, aan de gezondheid van ‘de’ wijkbewoner willen werken (als burger, patiënt, leerling, werknemer, vrijwilliger, ouder, goede buur, verzekerde, mantelzorger, etc.). Met deze club gelijkgestemden gaan we op zoek naar behapbare oplossingen die we daarna gewoon gaan uitproberen’’, aldus Koper.
Amsterdam-Noord en Zuid
Op de vraag waarom de omkering in (gezondheids)denken nodig is, overlegt Koper soepel zijn geloofsbrieven. “Als het gaat over onze gezondheid doen we het goed, maar helaas niet goed genoeg. We leven langer, maar zijn ook beduidend langer ziek. We worden ouder, maar dat zegt niets over de kwaliteit van leven. Er is meer welvaart, maar zijn de gezondheidsverschillen zijn de afgelopen 20 jaar zo’n beetje verdubbeld. Zo overlijdt bijvoorbeeld iemand uit klassiek Amsterdam-Noord gemiddeld zeven jaar eerder dan iemand uit Amsterdam-Zuid. Met ook nog eens meer levensjaren in ziekte op de teller. Dat is toch een wrange constatering? De facto wordt het gezondheidspotentieel van bepaalde groepen mensen sterk onderbenut’’.
Een spelverdeler, dichtbij
Ook het onnodig hoge kostenplaatje voor onze gezondheidszorg stemt niet vrolijk. Dat komt mede door hoe we de keten nu georganiseerd hebben. Koper: ‘’Ik overdrijf niet als ik zeg dat één persoon op enig moment soms te maken heeft met 13, 26 of meer (ja echt…) verschillende soorten hulpverleners. Denk aan de gecombineerde ondersteuning van een mantelzorger, welzijnscoach, huisarts, medisch specialist, onderwijsconsulent, schuldhulpverlener, diabetesbegeleiding, wijkagent, woningbouwvereniging, wijkverpleging en het lokale ouder-kind team. Fantastisch dat deze diensten bestaan. Het punt is alleen alle hulplijnen zijn georganiseerd vanuit de werkelijkheid van de hulpverlener en daardoor heel gefragmenteerd in iemands leven binnenkomt. Probeer daar maar eens grip op te krijgen. Een spelverdeler dichtbij, een plannetje met prioriteiten (eerst dit dan dat), meer samenhang… Dat zal helpen en een positief resultaat hebben op mens en kosten’’.
Eerste gezondheidsverzekeringen
Het goede nieuws is dat de inmiddels veel genoemde paradigmashift echt aan de gang is. Koper licht toe: “We zijn de weg ingeslagen van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Hoewel het nog wel even duurt voordat de omslag zich bijvoorbeeld vertaalt in het afsluiten van de eerste gezondheidsverzekeringen. De trend om naar om ‘het midden’ te bewegen is echter evident en onomkeerbaar. Vanuit een holistische opvatting (‘één mens meerdere rollen’) stellen we de mens en zijn behoeften centraal. Het omringende systeem heeft dan de opdracht om samen met en vanuit het perspectief van die bewoner, burger, patiënt, mantelzorger, cliënt, werknemer, vrijwilliger- te zorgen voor vitaliteitswinst.
Duwtje geven
Het traject bij Alles is Gezondheid zoomt in op de wijkbewoner als ‘centre of the universe’. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Want naast een mentale transitie en het loskomen van ketens en kolommen, heeft ‘het midden’ nog geen goed verdienmodel en ontbreekt het aan een integraal oplossingsrepertoire. Koper: “Daar is een wereld te winnen. We gaan een duwtje geven en proberen om van binnenuit een beetje massa te maken. Afgelopen jaar hebben we binnen zorg/welzijn, werk, onderwijs, sociaal, burgers, bestuur, etc de vraag gesteld : wat is nodig om de wijkbewoner centraal te stellen en wat kan je hier -vanuit je eigen domein- praktisch aan bijdragen? Donderdagmiddag 7 maart 2019 (Utrecht) brengen we alle antwoorden bij elkaar en werken we aan een actieplan voor ‘het midden’. Noteer 7 maart 2019 in de agenda en houd onze nieuwsbrief in de gaten. Wie weet zien we elkaar dan!”
Meer weten of meedoen?
Neem contact op met Marc Roosenboom, marc.roosenboom@allesisgezondheid.nl of Ferry Koper, ferry.koper@allesisgezondheid.nl
Symposium Gezonde wijkbewoner
Hoe kunnen wijk, school, werk, zorg en de regio gezamenlijk stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken? Denk met ons mee op 7 maart 2019.
Missie en visie
We stellen we de ‘gezonde wijkbewoner’ centraal zijn onderdeel van de transitie van ego-naar ecosysteem.
Gezond gesprek met Petra van Tiggelen: gezondheidsapps op een rij
Wereldwijd zijn er inmiddels meer dan 100.000 apps die de gezondheid bevorderen of beweren dat te doen. En dat aantal groeit dagelijks. Maar hoe betrouwbaar zijn deze apps? En hoe weet je welke app het beste werkt? Hiervoor is de GGD AppStore ontwikkeld. Hiermee zetten de GGD’en gezamenlijk de gezondheidsapps op een rij zet en beoordelen deze aan de hand van diverse criteria. Karen van Ruiten, hoofd programmabureau Alles is Gezondheid, sprak hierover met Petra van Tiggelen, innovatiemanager bij GGD Amsterdam en mede-initiatiefnemer GGD appstore.
Karen: Waarom zijn jullie een aantal jaar geleden met GGD AppStore gestart?
Petra: Zowel bij ons bij GGD Amsterdam als bij de andere GGD’en merkten we dat er steeds meer apps worden ingezet om de gezondheid te bevorderen. Enerzijds een mooie ontwikkeling: op deze manier werken mensen actief aan het verbeteren van hun eigen gezondheid. Het gebruik van apps is leuk én geeft je regie over je eigen gezondheid. Tegelijkertijd roept het de vraag op: hoe goed zijn de apps en welke app kan je het best gebruiken? Er is nauwelijks iets bekend over de betrouwbaarheid en effectiviteit van al deze apps. Dit was dan ook de aanleiding voor de GGD AppStore. In samenwerking met 25 GGD’en en GGD GHOR Nederland onderzoeken en vergelijken we de gezondheidsapps. Doel is om in Nederland een toegankelijk en transparant overzicht te bieden van relevante en betrouwbare apps.
Goed dat jullie dat zijn gaan doen. Was dat er in Nederland of in het buitenland nog niet?
In Engeland werd een soortgelijke tool ontwikkeld, waarmee Engelstalige health apps worden vergeleken. In Nederland was het er niet. Het is niet zo verrassend dat dit soort initiatieven steeds vaker opkomen. Wij vinden het belangrijk om gebruikers de juiste tools te geven om een weloverwogen keuze te maken uit alle apps.
Hoe gaat het testen en onderzoeken van een willekeurige app via de GGD AppStore?
De gezondheidsapps worden onderzocht door verschillende professionals, zoals gezondheidsbevorderaars, (jeugd)artsen, en door onderzoekers die werkzaam zijn bij een GGD in het land. Er wordt getoetst op de volgende criteria: 1) gebruiksvriendelijkheid, 2) betrouwbaarheid, 3) privacy en veiligheid en 4) onderbouwing (effectiviteit). Aan de hand van sterren wordt een beoordeling gegeven. Inmiddels staan er 95 apps in de AppStore, dat aantal willen we komend jaar richting de 100 krijgen. Daarvoor is samenwerking met partijen, maar ook budget nodig.
Wie maakt er vooral gebruik van informatie uit deze app-testen?
De ervaring leert dat juist heel veel verschillende mensen gebruik maken van de GGD AppStore. Ik denk dat dat komt, omdat er een divers aanbod aan apps zijn en omdat er in Nederland nog geen soortgelijke tool is ontwikkeld die gezondheidsapps met elkaar vergelijkt. We werken dan ook actief samen met verschillende professionals, zoals Thuisarts.nl en het National eHealth Living Lab. Zowel voor het beoordelen van apps, maar ook zodat meer mensen weten waar ze informatie over gezondheidsapps kunnen vinden.Tot slot de stappen in 2019 voor de doorontwikkeling van de GGD AppStore.
Hoe kunnen mensen aanhaken of bijdragen als zij geïnteresseerd zijn?
Op dit moment verkennen we samenwerkingsmogelijkheden met verschillende partijen, waaronder ook organisaties uit het netwerk van Alles is Gezondheid, want als we willen doorontwikkelen en opschalen kunnen we alleen samen het verschil maken en een breed ‘platform/centrum voor app-expertise‘ vormen. We staan dan ook zeker open voor verschillende partijen die ons kunnen helpen. De hulp van het netwerk van Alles is Gezondheid is dan ook altijd welkom!
Bekijk de GGD AppStore
Het gebruik van de GGD AppStore is gratis voor iedereen. Ga direct aan de slag!
Denk mee
Wilt u een bijdrage leveren aan de GGD AppStore? Neem dan contact op met de GGD: info@ggdappstore.nl
Interview: Schuldhulpverlening draagt bij aan gezondheid
Een vitalere bevolking die gelukkiger is. Vitalere wijkbewoners, vaders, moeders, leerlingen, mantelzorgers, werknemers, patiënten. Voorkomen – u voelt hem aankomen– is beter dan genezen. Maar zoals zo vaak het geval is met clichés: het is ook echt waar. Voorkomen bespaart narigheid en geld. Vandaar dat ‘Alles is gezondheid’ samenwerking tussen partners faciliteert zodat Nederlanders verleid worden tot gezonder en vitaler gedrag. Ferry Koper, adviseur Alles is Gezondheid, weet er alles van.
Wat is de achtergrond van het Nationaal Programma Preventie ‘Alles is gezondheid’?
Koper: “Het programma is ontstaan op initiatief van de Tweede Kamer en samen met partijen uitgewerkt door het ministerie van VWS, maar het wordt gevormd door het veld, door mensen in organisaties afkomstig van ‘werk’, ‘zorg’, ‘onderwijs’ en ‘wijk’. Vanuit de samenwerking in en tussen deze domeinen proberen we de vitaliteit van de Nederlanders te stimuleren. Ik ben verantwoordelijk voor die benadering vanuit ‘zorg’.”
Op welke wijze brengt het Nationaal Programma Preventie ‘Alles is gezondheid’ een maatschappelijke beweging op gang om Nederland gezonder en vitaler te maken?“
Dat doen we onder meer door op werkende voorbeelden de schijnwerpers te zetten en ze te tonen aan het brede veld. Vaak overzien betrokkenen de vernieuwing, de proceswaarde, niet en is men, terecht, bezig om op een creatieve manier dagelijkse problemen op te lossen. Wij brengen deze vernieuwers bijeen en dan groeit er een nieuwe stroom. Een stroom die de laatste jaren steeds meer door mensen uit verschillende hoeken en in samenwerking met scholen, bedrijven, buurten en de zorg wordt aangezwengeld, omdat de doelen in wezen hetzelfde zijn. Een gezonde wijkbewoner is ook een gezonde werknemer, om maar een voorbeeld te geven. Fantastisch om te zien!”
Jullie werken met ‘pledges’. Wat zijn dat?“
Een pledge is een soort convenant op één A4-tje waarin staat hoe een aantal partijen samen acties organiseert om ons land vitaler te maken. Denk aan een project waarbij een bank, een ziekenhuis, huisartsen, gemeenten, een zorgverzekeraar, een burgerinitiatief en een patiëntenvereniging de handen ineenslaan. Vaak gaat het om lokaal of regionaal niveau. Ook plaatsen we op onze website filmpjes van mooie initiatieven. Verder organiseren we symposia en bijeenkomsten om kennis actief te kunnen delen en het netwerk te versterken en uit te breiden. We hebben nu 400 pledge-houders en 3.000 partners, zowel publiek als privaat.”
Waarom juist inzetten op vitaliteit?
“Onze gezondheid wordt voor minder dan de helft bepaald door de gezondheidszorg. Andere invloeden zijn bepalender. Er zijn veel factoren die vitaliteit beïnvloeden. Vaak wordt dan gedacht aan de klassieke factoren zoals voeding, alcohol, rookgedrag, bewegen en ontspanning: de bekende onderdelen van een (on)gezonde leefstijl. En dat is goed. Maar interessanter wordt nog de ‘aanvliegroute’. Daar moeten we veel zwaarder op inzetten en dat zien we partners nu ook meer en meer doen. Het is zaak andere, dieper liggende factoren op z’n minst mede onder de loep te nemen; denk aan schulden, armoede, laaggeletterdheid, sociale aspecten, zingevening. Een integrale benadering met als resultaat een vitalere bevolking. Op die manier worden een boel mensen gelukkiger en blijven ze gezonder en vitaler – en weg van de zorg. Dat kost ook nog eens minder.”
Hoe beoordelen jullie wat er aan de hand is en wat werkt?
“Wat er aan de hand is, bepaalt de burger, wijkbewoner, student, leerling, werknemer, patiënt, mantelzorger. 75% van de mensen met schulden heeft gezondheidsklachten. De helft van onze zorgkosten wordt gemaakt door een relatief kleine groep Nederlanders. Daar kun je niet omheen. Het is maar een voorbeeld. En de voorbeelden liggen voor het oprapen. De tendens is dat dergelijke, vaak geclusterde issues gelukkig meer onderkend worden en in gezamenlijkheid en in samenhang bekeken worden en vanuit bewoners worden aangevlogen. Hier kunnen we enorme vitaliteitswinsten boeken.”
Hoe weet je of jullie inspanningen het beoogde effect hebben?“
De Universiteit van Maastricht volgt of onze acties een maatschappelijke beweging op gang brengen en of we op grond van bepaalde indicatoren inderdaad kunnen vaststellen of mensen vitaler en gezonder worden, of onze partners erin slagen een omslag te bewerkstellingen van repareren naar voorkomen, naar vitaliteit. En, er zit dus ook nog een economische component aan: mensen die gezond zijn, zijn arbeidsproductiever. En trouwens ook gelukkiger.”
Welke rol speelt technologie in het vitaler maken van Nederland?
“Technologie kan helpen de gewenste beweging op gang te brengen en te houden, mits die technologie de inhoud volgt. Ik heb lang in de zorgtechnologiebranche rondgelopen. Te vaak nog worden producten ontwikkeld die aanbodgericht zijn en waar niemand echt op zit te wachten. Het uitgangspunt moet de vraag zijn. Mijn advies aan fabrikanten van apps en andere technologie is: kies voor een meer holistische benadering van de mens en zie technologie als een middel in plaats van een doel. Laat je leiden door de inhoud.”
*Dit interview is op 23 maart 2018 verschenen op de website van Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid.